३०८ सिद्धान्ततवविवेके त्रिप्रश्नाधिकारः। ३०९ ऋतायनांशबाढग्रस्थितपट्टयां पुनश्च तत् । चिह्न परचरज्यया यत्र तज्ज्यनन्तरे ४१३ नेम्यामिष्टचरांशाः स्युर्नाड्यश्च ज्याङ्गुलानि तु । सौम्यगोचे चरं करष्यं खाद् बहिःस्थं च दक्षिणे ।। ४१४ ॥ तथा तदन्तर नेम्य तत्र ज्ञेयं चराग्रकम् । चकाद्यपदस्यांश नेम्य खदुक्रमादथ ।। ४१५ ॥ द्वितीयपदभागा ये ते क्रमात् कुजतस्तथा । तृतीयजाः खतस्तुयद्भव देयाः कुजात् तथा ॥ ४१६ ॥ एवं भुजाग्रकं नेम्यां गाणितार्थं च खद्भवेत् । धातुजं दरुजं वा यद्यन्त्रं बुद्धिमता कृतम् ।। ४१७ ॥ तस्य केन्द्रकुजार्धस्थे रन्धे कार्ये समान्तरे । कुजरन्ध्रस्य दृष्ट्य केन्द्रध्रगत ग्रहम् ।। ४१८ ॥ खस्थ विध्वाऽथ तद्यन्त्रं काय द्वग्वृत्रवद्बुधः । अथ वा इन्द्ररन्ध्रण जरन्ध्र विशयथा । ॥ ४१९ ।। अर्कतेजस्तथा यन्त्र धार्यपर्कमुखं सदा । । अफदय भव स्वस्थ लम्बमूत्र यथा यथा। ४२० वयस्यकः कुजस्थानादुनतश्च तथा तथा । यन्त्रे खतश्च तरसूत्रं नेम्यंशैश्चलितं भवेत् ॥ ४२१ ॥ अतः खदुन्नतांशश्च ज्ञेया भूजनतांशकाः । तज्ज्पके शङदृग्ज्ये च यन्त्रे दृग्वृत्तवत् स्थिते ॥ ४२२ ॥ एवं नग्नांशजीवा य (१)युपदं यत्र संस्पृशेत् । गोलक्रमाच्चरज्योनयुतः कायोऽङ्कस्तु सः ॥ ४२३ ॥ तदग्रतुल्यभूज्यागं यावन्नेम्यां चराग्रतः । उन्नता नाडिका ज्ञेयाः कुजच्छेषा नताश्च ताः ॥ ४२४ ॥ चर-(१)उयोनयुता कार्या विच (२)लोमाख्याऽथ तज्यका । धूपीस्थतदञ्जज्या रेख संव नतज्यक ४२५ हतगा तदग्रेऽथ कल्पयेने मिगं रविम् । ततः खं स्वोन्नतांशः स्युः कुजं यावत्रतांशकः ||४२६। नेम्यां कुजात् पलांशाग्रस्थितपट्ट(३)पिनज्यका । यत्र स्पृष्ट्वा ततः केन्द्रान्तरे स्वेष्टहृतिर्भवेत् ॥ ४२७ ॥ एवं तपट्टिकायां ख क्रान्यंशग्रउपका स्पृशेत् । यत्र तत्केन्द्रयोरन्तः स्वग्रा स्यादथ पट्टिका ॥ ४२८ ॥ रविचिद्गत काय तस्यामष्टादशी उयक । यत्र तस्मभुवं यावच्छाया केन्द्र तु तच्छुतिः ॥ ४२९ ॥ एवं खान पल भागग्रस्थितपट्टयां च खपमा । ज्यका यत्र भवेच्छिन्न तरकेन्द्रान्तः समो नरः ४३० (४भूयिष्ठायाश्च तत्पट्टश्छिन्नदेशज्यका ग्रगम् । )। समवृत्तगर्भस्य चिह्न नेम्य प्रकल्पयेत् ॥ ४३१ ॥ (१) वि० २०-दक्षिणोत्तरगोलयोश्चरज्योतयुता नतकालकोटिज्या इष्टान्येति बोध्यम् । (२) वि० श०-विलोमास्या तऽऽयका नतनाडिकाभ्यो या नतका लकोटिज्येति भट्टाभिप्रायः । (३) वि० श७-न ज्या नतज्येति । (४) वि० श9-पूर्वस्मिन् पद्य खस्वस्तिका दक्षशाप्रगपट्टयां ख स्वस्तिकादेवापमशनज्जीवा यत्र लग्ना तरकेन्द्रस्तः पट्टयां सम शङ्कः समुचित एव। एवं समशङ्कविहिता पटु भूमिष्ठा सती त च्चिद्गता जीवा नेस्य यत्र ततः खस्वस्तिकावधि सममण्डलीया नतशा अत एव तत्र रावकल्पनमुचतम् । ९५ (९) वि० श9-पलांशस्थितपट्टयां केन्द्रको शृज्य दत्त्वा तत्र ज्या क्षितिजे यत्र लन्ना ततो भूकेन्द्र यावदिनमध्ययष्टिः। एवं पटुथप्रगा। ज्या नेम्यां यत्र लग्ना तत्र स्थितां पङ्कमिति सर्व शेषवासनाय। घशक्यम् ।
