३०० सिद्धान्ततवविवेके त्रिप्रइनाधिकारः ३०१ भव कर्णधुत्तमक वयस्तगळ । पदच्छायया सौम्यया संस्कृता स्या भुजोऽथोत्तरे भाग्रके सम्यगले ॥ ३६९ ॥ भुजः कर्णावुत्तग्रयाऽऽद्य।ऽन्यदाऽस वियुक्तोऽक्षभा स्यात् तया वा वियुतः । भुजः सम्य भागSऽन्यदव्य स्रभज्य हतः कणभकऽग्रक चपमतः ॥ ३७० कर्णाग्रकासिद्धभुजस्य वेग छायाकृतेः शोध्य (१)पदं ततः स्यात् । पूर्वापरा कोटिरिहाथ खेट कपालके पश्चिमपूर्वसंवे ।। ३७१ ॥ तयोः परतुल्यमन्तरं परमम् । उत्तरगोलेऽग्राल्पकादिग्ज्यायां कु जोर्वगतग्रहस्य दिगंशानां सम्यक् शोधिता याम्यस्वे स्वशोधि- ता इष्टक्षांशाः स्युरिति स्पष्टमेव दृग्गोलेऽल्पक क्रान्तौ । तत्र दृग् तमहोरात्रौ चे स्थानद्वये कपालभेदेन संलग्नमिति छायाद्यं सुप्रसिद्धम् । आधकं परल्पकस्वपमें तचैककपाल एवस्थान दये लग्नमिति छायाद्यं तत्रापि सूक्ष्पलैकगम्यम् । परलरूपे स्वपमे तु तत्रस्थद्वग्वृत्तदेशगतग्रहस्याहोरात्रवृत्तं तत्रैव संलग्नं नान्यत्रेति छायैका प्रत्यक्षप्रमाणावगताऽग्रपकदिग्ज्यायाम् । ए तन गलस्वरूपमहाद्वव बलात्र तत्र छायाद्यमकरं वदन्तानि तर निरस्ताः शेषासनाऽऽकरत एव स्फुटेपलं पल्लवितेन । दृग्जीव संगुणिताऽत्र दिग्ज्या त्रिज्योधृता लब्धमितो भुजः स्यात् । छायागुण तच्छूवणाधृता वा दिग्ज्या भुजः सा भुजतो विलोमान् ॥ ३६८ ॥ (१)त्रिभज्याहृताऽकग्रका कर्णनित्री (१९) वि० श० पद्यद्वयमेतद्भास्कराचार्यस्यैव । अत्र व्यस्तगोलश दर्शनार्थं बहुभिः कर्णगोलो व्यर्थमेव विरच्यते बहुमूलात् पूर्वापर रेखबधि भुज, स तु शकुंतलाभासंस्कारतो भवति शैङ्कतलं सदा या म्ये निर्विवदम्। अथ छायाग्रीयो भुजः (त अ) छ त्रिज्या, शरा इज्या अथ छायाकर्मी, छदशाङ्गलशङ्कश्छाया, एतत् क्षेत्रद्वयं सजातीयमतः (शीत : अ) छाक शीताक दृग्ज्या ‘छायाग्रीयो भुजः भ९ छाक। शीत० छक पx१२xभxछक अत्र प्रथमखण्डम् =प,..छ. १२xछकत्र भु= प • एक अध पळभा सदोत्तरैवतो यथावत् संस्कारार्थ द्वितीयखण्डे कर्णौ ताम्रा यदि व्यस्ता न कल्प्यते तदा भुज इछायाग्री यो न भवेदतो व्यस्तगोलेति कथनं युक्तमेव । अथाव् ऋतं समभूमपृष्ठ कार्यं तु तचक्रकलङ्कितं च । तत्कन्द्रगाढम्यानभाकशुद्ध (२)श्छायाग्रकं यत्र विशत्यपैति ।। ३७२ ।। (१) वि० श: अत्र कास्थने त्यविति प्रामादिकम् । (२) वि० श० -छायाग्रीयो भुजः=* -अतत्रिज्याग्रीयो । X = क भु ज७ छाक त्रि ‘एवमन्यभुजमप साधयित्वा तयोश्चाप त्रिछा छा० योरन्तरक्यमानं सुगममिति । अत्रावसरे भास्कराचार्यस्य "तरका लापमजबयेस्तु" इत्यादिना भुजाम्तरदनं वृत्ते स्वमनस परिक इष्य भास्करद्युटिं व्यर्थं कथयन्ति वस्तुतस्वत्र प्रवेशनिर्गमविद्ध तरं शायत एव स कर्णः साधितभुजान्तरं भुजस्तद्वर्गान्तरपदं कोटि रिति क्षेत्रम्यासे भुजान्तरदानं न दुःसाध्यं कथमन्यथा एकस्माद पि भागतो भुजमिताम्" इति सङ्गच्छते तद्बुद्धिमद्भिर्थिभावनीयम् । ३८ अ०छाक,
