२९८ सिद्धन्त तस्वविवेके त्रिप्रश्नाधिकारः। २९९ परस्वतक्रान्तिपलांशकान साम्ये तु शङ्खेरिह नैव भा स्यात् ॥ ३६० ॥ अद्यथैवाभ्यधिकः पराख्य पयस्तथा सा परिवर्धते भा । भद समस्येऽप्यपमक्षयभ• भावोऽप्यभावः सुधियेद् एवम् ॥ ३६१ ॥ खेचरापमलवः परभागे भ्यः कथंचिदधिका न भवेयुः। चेदयश्यमपि पृच्छति तत्र दुर्मतिश्च खलु तत् खिलमूवम् ॥ ३६ ॥ यद्भास्करप्रभृतिभिः स्वकृतौ कलक्त दिग्भाद्वयं व्यभिचरयुदगग्रकातः । दिग्ज्यापकवनियमेऽपि खनन्दभागै रिष्टपमे तदिह दिग्द्युनिशेकयोगात् ।। ३६३ ॥ यत् कृतं हि नरभावितयं तै स्तद्योर्यदि समस्वमिहास्ति । सव तदस्ति हैि कपालकभेदाः नान्यथाऽत्र बुध किन्तु समैका ॥ ३६४ ॥ संत्र भा भवति चैककपाले येन तत्र नरभैकमिता स्यात् । एकदृग्युनशमण्डलक योगतो द्वियुतितः किल भे स्तः ॥ ३६५ ॥ उदीरितं तत् किल याम्यगोले संजायते स्वक्षितिजादधस्तात् ।। ३६६ ॥ यच्चैकदिग्भानयनं हि याम्ये कुजोध्यमग्राधिकदिग्ज्यकायाम् । तत् सम्यगले क्षितिजादधस्ता- दथोपपत्त शृणु गोलसंस्थाम् ॥ ३६७ ॥ खमध्य गलसन्ध प्रकल्प्य दृग्यु |म्यात्तरष्टतं नाडष्टत क्रान्तिष्ठत्तं कलये क्षितिजे स्वयनवृत्तम् । तत्र तयोरन्तरं दिगंश कटीिमत परन्तः स्यात् । दृग्ट्टत्तनाडीवृत्तसपातानत्रयशत्रु त्वं ध्रुवासक्तमिष्टवृत्तम् । तक्षितिज संपात उंच इष्टद्यते ध्रुवाद् दृग्युत्तावधाष्टक्रान्तयम्पुत्तरवृत्ते खमध्याध्रुवावधि लम्बांशाः क्षेत्रांशास्तत्रेट्क्रयंशान् पसध्य तकोट्यंशः कायोस्ते दृग्वृत्त- नाडीषुतयोगश्पगलसन्धस्तवृत्तयोः क्रमेण क्रान्तिनाडीवृत्तरूप योरन्तर गाः परक्रामतरूपा अयनाभिधे चेष्टतृत्ते । अथ दृग्वृत्ते तद्लसन्धेः खमध्यं यावदिष्टक्षांशाः क्षेत्रांश। ध्रुवं तु धुवौ। याम्योत्तरे वृत्ते खमध्यानाडीवृत्तावधि स्वक्षशास्तथा ग्रहसम्ब निधुवद्वयोत्थवृत्ते न। डीदृग्दृत्तयोरन्तरं स्वपयांशाः।अत्रेट्क्रम्यं श इवृत्तस्थतहोत्रशा एव । तत्र स्वल्पमौ भुजौ तदिष्टा पत्रं कर्णे नाडीवृत्ते तस्कोटिश्चेति चापजस्यद्वयमश्नक्रान्तिसम्ब धात् । तृतीयमनन्तरोक्तछुतपरक्रन्तिसंबन्धि चापजात्यं चेति सजस्यात् तदनुपात जयद्वयभुजद्वारा तकयोरूपेष्टाक्षपमज्ञा ने सुबोधम् । स्वाक्षल्पस्त्रक्रान्तौ क्रान्तिक्षेत्रमक्षक्षेत्रान्तर्गत धिकं वक्षक्षेत्रं क्रान्तिनेत्रान्तर्गतम् । स्वापमयोदिंगैक्ये वक्ष क्षेत्रकोणादिषुवस्थिताद्वहिःस्थं क्रान्तिक्षेत्रं तस्कोणलग्नं स्यात् । विषुवटुग्धृतैक्यद्वयान्तर्वेद्यते भाषीशास्तदैक्याभवस्येशान्तरे तः & *. एकद्वदिग्भानयनं कुजोध्वे हवृत्तदिकस्यं निजसौम्यगोले।
