२९ सिद्धान्त तस्वविवेके त्रिप्रइनाधिकरः । २९१ त्रिज्यया तत् कलासंगं यदा सूत्रं कुवया । निघ्नने चरज्यया भक्तं कला सा रविसंगुणा ॥ ३०९ ॥ पलकर्णहृता चेष्टयष्टिः स्यादथ मूत्रकम् । सदुद्वृत्तनराभ्यस्तं भक्तं वा सचरज्यया ॥ ३१० ॥ इष्टषष्टिरथाङ्गस्य च ज्या गोलदिक् क्रमात् । सूत्रे युनिता सेठान्पकैवं क्षितिजीवया ॥ ३११ ॥ युतनिता कला सेटहृतिरेवं स्वयष्टिका । इष्टेतृत्त नरेणात्र युतीनेष्टनरो भवेत् ।। ३१२ ॥ नतोस्क्रमज्यका बाणस्तेन हीनाऽन्यका भवेत् । इष्टान्यका तथा बाणो युज्यन्नस्त्रिगुणोद्धृतः ॥ ३१३ ॥ लब्धख्यं तच्च तेनोना हृतिरिष्टहृतिर्भवेत् । लब्धमर्कगुणं भक्तं पलड्डयोवैसेक्षकम् ॥ ३१४ उद्वृत्तशङ्ना नेिन वाणऽवाप्तश्चरज्यया । ऊर्धसं भवेत् तेन हीनो मध्यनरो भवेत् ॥ ३१६ इष्टशङन्तादेवमिष्टान्त्या हुतितोऽथ वा । दिनार्धशत्रुवत् कार्यं स्त्रष्टशङ्कोश्च साधनम् ॥ ३१६ ॥ तद्वच्छङ्कश्च दृश्या स्यात् ततश्छाया च तच्छुतिः । यत्र कचिच्छुद्धिविधौ शोध्यं चेनैव युद्धयति ॥ ३१७ ॥ विलोमशोधनात्र कार्या विधिस्तत्रोक्तवबुधैः । किन्तु योगे वियोगश्च वियोगे तद्युतिस्तथा ॥ ३१८ नतं पचेन्दुना।डीतोऽधिकं स्याच्च तदा नतम् । पन्दुदीनितं कुव तस्क्रमज्या त्रिभज्यया ॥३१९॥ युक्तो नतोरक्रमज्या स्यादथोद्वृत्तादिजो नरः। याम्यगोले कुजाघोऽस्य दृश्यतद्धर्हता न हि ॥३२०॥ अतः परानुपाताथै योग्यत्वेनाहतो बुधैः। सममण्डलममाते रवौ प्रागणितेन यः॥ ३२१ ॥ शङ्करुपद्यते सोऽपि स्यात् परानयनाय वै । अक्षांशाभ्यार्षका क्रान्तिर्यस्य तस्य पुरात्रजम् ॥ ३२२ ॥ मण्डलं तदसंस्पृष्टं समवृत्तेन तत्र वै । तद्धूतः समशङ्कयेव स्वरूपं तदिहोच्यते ॥ ३२३ ॥ स्वेष्टकाले चूरात्रस्य (१)हृतेगलोध्र्वगं नयेत् । मूत्रं स्वमागछेदं च तथा प्राक्शरस्त्रतः ॥ ३२४ ॥ कोटिवत्र समदृशं च भिषा गोलोध्र्वगं च यत् । इति सूत्रेण संलग्नं तत्सूत्रं समना भवेत् ॥ । ३२५ ॥ स्नैक्याच्च तथा सूत्रं हृतेस्तधृतिसंज्ञकम् । प्रोक्तमेवं धुरात्रस्थाद्यत्र कुत्र स्थिताकतः ॥ ३२६ ॥ नतासुजीवगुणिता द्युमौर्वी त्रिषु दिगंशोद्भवकोटिर्भाव्यं । तथोपवृत्तार्घजविस्तरेण तथा त्रिमथ्य विहता क्रमेण ॥ ३९७ ॥ आथं तु दृग्वत्तनतांशजीवा द्वितीयकं स्यादुपवृत्तगा सा । तृतीयकं स्यात् फलवृत्तगा सा ताभिर्विलोमेन न तासुदज्य ॥ । ३२८ ॥ (१) वि० श-समसुखोपरि ऊध्वधरत्रं लस्वरूपम् । हृतिसूत्रं तु याम्याक्षतो याम्यनतमतः समसूत्रहृयुत्पन्नः कोणो लम्बांशस्ततः रे० १ अ० १२ स्व० सिद्धपरिभाषया वधतध्वधरहृतेसुत्रयोगो गोलाद्यदिवश्यमित्याद्यतः कमलकरसमये रेखागणि तस्य प्रचार आभासते
