२८८ सिद्धान्ततवविवेके- त्रिप्रश्नाधिकरः। २८९ आद्या सनातनक्षेत्राटाघवाद्वाऽपवर्तिता । कार्योऽनुपातः सर्वत्र व्यभिचारस्ततो न हि ॥ २९० ॥ मध्याह्नशङ्कह्यन्ये तथा यष्टिश्च तत्रयम् । तन्नाम्नैवाहतं चेष्टसंज्ञे यत् स्विष्टकालजम् ॥ २९१ ॥ मेषकादषट्कस्थे तीक्ष्णांश चलसेस्कृते। उदग्दक्षिणगोल स्तस्तदशेन युनिता २९२ ॥ उद्यत्तशङना यष्टिमध्यशभवत् तथा । क्षितिज्यया युजीव स्थातित्रिज्या चरज्यया ॥२९३॥ अन्या स्याद्वा त्रिजीवन युज्यया हृतिरम्यक । अतो हृतिविषयं सज्ज्ञेया गुणकहरयोः। २९४ हात्तिद्दशनिनो वा ५लकणता भवेत् । दिनार्धशत्रुरथ वा सदुन्द्रा गुणिताऽन्यका ॥ २९५ ॥ सत्तचरज्यया भक्त फलं मध्याह्न जो नरः । एवं द्वादशलम्बज्यागुणिते दिनमौञ्चिके ॥ २९६ ॥ पलकर्णत्रिजीवाश्ते क्रमाद्यष्टिस्तु मध्यज । शतस्वबाहुकर्णाभ्यामपि पक्ता च सा भवेत् ॥ २९७ ॥ (१)अथापमांशोरक्रमशिञ्जिनीन लम्बांशी वा त्रिभजीवयाऽऽप्त । लब्धोनिता सैव विलम्वभाग उपका भवेद् दिनमध्ययष्टिः ॥ २९८ ॥ अत्र हुयोक्तवत् साध्या भुजः सा मध्यदृग्ज्यका यद्वा गोलक्रमादीनयुक्ता तद्धृतिसंज्ञया ॥ २९९ ॥ हतिः पलभया निनी पलकणीहुना च सा । दिनार्धहरउपकाऽथैवं नृचोत्क्रमजीवया ॥ ३०० ॥ ऊना त्रिज्याऽत्र दृग्ज्या स्यादतोऽप्येव नरो भवेत् । रविन्नहम्यकात्रज्ये शत्रुभक्ते प्रभाश्वती ॥ ३०१ ॥ पलकणगुणा त्रिज्या हयस मध्१मा धृतिः । चलाकेदोज्र्यया भक्ताः खाद्यधक्षितयः१७७०परः फलकर्णगुणः सोऽत्र पलच्छयोद्धृतो भवेत्। । उद्वृत्तगरवेश्छाया।कर्णाऽथ सममण्डले ॥ ३०३ ॥ परोऽक्षच्छायया निम्नः पलकर्णाद्धृतः श्रुतिः। उद्वृत्तार्कप्रभाकधरपानो तऽन्यय ॥ ३०४ ॥ दिनार्धार्कप्रभाकर्यां यदोङसमभृती। कुउपयाऽथ च तस्या गुणिते इतिभाजिते ॥ ३०५ ॥ दिनार्धार्कप्रभाकर्या क्रमाच्छब्धसमौ च तौ । झुयातशेपयोरल्पमुन्नतं स्वकपालजम् ॥ ३०६ ॥ तथा नतं च तत्रस्थं तद्नं शुददं भवेत् । अथैवमिष्टकालेऽपि छायाकर्णस्य साधनम् ॥ ३०७ ॥ युरात्रान्तकालाच चरणनयुताज्यका । गोलक्रमेण तस्सूत्रं भवेयुज्यागुणं हुतम् ॥ ३०८ ॥ (१) वि० श०-तिः कण दिनार्धशङ्कः कोटिस्तद्धर्गम्तरपदं भुज इत्यक्षक्षेत्रसजातीयम् । उदग्दक्षिणगोलँवशातिर्ज्याधि कालपा च भवेत्। अतोऽहोरात्रवृत्तगर्भकेन्द्रादिनार्धशरूपरि लस्य करणावलम्बमूलादूर्वखण्डं दिनार्धशद्वर्यष्टिरिति । एवं क्या कर यं यष्टिः कोटिस्तद्वस्तरपदं भुज इययक्षक्षेत्रसजातीयम् । अथ दिनार्थं यत्र प्रहस्ततो निरवीधरस्योपरि लम्बः क्रान्तिज्या। का तिर्यामूलाद्गोलकेद्रावधि युयैव कथंऽअतः कान्तिश्यामूला। त् समसृजोपरि लयो यश्चिमिता कोटिः समसूत्रे भुज स्थळ्यक्षक्षेत्र जातीयम् । निरक्षस्वस्तिकात त्रिज्या कणं लम्बाक्षज्ये कोटिभुजा विति । अत्र त्रिज्यागतक्रान्तिज्यामूळवलम्बज्योपरि कम्यकरणात् क्रान्युत्क्रमज्या कणं लम्बज्याथ कोटिर्हम्बो भुज इत्यतः सर्वं स्फुटम्।
