२८० सिडrततवविवेके – त्रिप्रइनाधिकरः। २८१ कालो न तस्यात्र च तज्यका सा धुजीवया वित्रिभलग्नकस्य ।। २२७ ॥ निनी स्वलनग्राकय विभक्त दृक्षेपको मध्यन तशदिक्कः । (१)यद्वेष्टदेवसंस्थितबित्रिभङ्गा- दिगंशकोटिज्यकयेत्यनेन ॥ २२८ ॥ यथोचितं विभिन्न कार्य दृक्षेपमानं सुधिया प्रसाध्यम् । लग्नाग्रकाचपजकोIटभागा बाढंशकाश्च क्रमशस्तु वेद्यः ॥ २२९ ॥ त्रिभनवग्नस्य दिगंशाढ्या दिक्कोटिभागश्च सदव विनेः । दृमण्डलं चित्रिभलग्न से स्थं दृक्षेपट्टत्तं प्रवदन्ति सन्तः ॥ २३० ॥ (२)उषा विद्विभाषमजाऽक्षजीव चङ्गयुमाव्य विहता त्रिमव्य । गुण्या तयोश्चापसुस कृतेश्च दृक्षेपचायं स्वदिशि स्फुटं स्यात् ॥ २३१ ॥ यद्वा सेरोकटक्षेपः कार्यः स त्रिगुणहतः । खचित्रिभाङ्गभेदस्य कोटिज्याप्तः स्फुटो भवेत् ॥ २३२ ॥ अत्रोपपत्तिः प्रथमं स्वलग्नं गोळस्य सन्धिं परिकल्प्य तस्मात् । कुजं तु नाडी वलयं भट्ट ते भवृ त्तमेवात्र विलग्नभान्वोः ॥२३३ ये सतरांशाः किल ते रवेः स्युः क्षेत्रांशकाः कल्पितगोलसन्धेः हुड्मण्डलं वित्रिभलग्नजं चायनाभिधं तत्र च दृग्गतिर्या ॥२३४॥ परापगांउको नतभागतुल्य9पमाSत्र साध्यः परमापमऽतः । एवं खमध्यापकगोल सन्दृषण्डये वित्रिभासते ॥ २३५॥ तयोः कुजे यद्विरं विलग्नाग्रशः सदा ते परमापमांशाः । खवित्रिभङ्गान्तरकं भद्यते स्वेष्टुपमो मध्यनतशिक ये ॥२३६॥ क्षेत्रांशकाः खङ्गखगस्य ते स्युर्टकोषकांश विषुवांशकरूयाः। खवित्रिभाङ्गस्थितद्भवभभनाडिकाम० डलयोः क्रमेण ॥२३७ ॥ इत्थं चापक्षेत्र जातं च सर्व क्रान्तिक्षेत्रोक्तस्वरूपादमितम् । तेनार्धेत खङ्गदोषकांशज्ञानं प्राग्वत्र पण्डितानां सुबोधम् ॥२३८॥ गोलहृद्गतर्वणां सम्बन्धाद्यानि यानि च । क्षेत्राणि जायसंज्ञानि तैरेव ज्ञानमुत्तमम् ॥ २३९ ॥ गोलपृष्ठस्थचापाख्यक्षेत्राणां जायते ध्रुवम् । ऋजुजास्याम्यतः सम्यक् तानि वक्ष्याम्यसंशयम् ॥ २४० ॥ पूर्वापरस्वस्तिकसंनिषदं पूर्वापरं मूत्रमुदाहरन्ति । यत् स्यात् समाख्यद्यचिहचदं याम्योत्तरं तद्वदितं च सूत्रम् ।। २४१ ॥ चापांशःवित्रिभखस्वस्तिकाम्तरं दृशेषांशाः एतस्मिाजव्ये । केणानुपताद्डक्षपदाने सुगममिति । (१) वि० श०–वा इष्टदि संस्थितवित्रिभलग्नस्य 'दिगंश कोटिज्य कयास्यादिनाऽस्यैवा धिकारस्य ३४३तमेन श्लोकेन टक्षे पमानं दिनार्धनतांशवत् सुगम् अथ वा पूर्वश्लोके स्व लग्नाप्रकया इयत्र वैशद्यार्थं वित्रिभलग्नस्य दिगंशकेटिज्यकयेति भवितुमर्हत्य पि सम्यक् न रोचते । (२) वि० श०-शेषनाडीवृत्त संपातोरपत्रकोणज्या लग्नयुज्या, तजहानालपलप्रभा ब्यास दलेन" इत्यादिप्रहगणि तोकभास्करपद्यो। पपत्तिवचूडक्षपमानं सुसध्यम् ।
