२४८ सिद्धान्तसत्वविवेके जिप्रश्नधिकारः । १४९ यहूलपृष्ठार्धभवं च वृतं ततश्च तत् स्यान्नियमेन तिर्यक् । ध्रुवछयस्थं विषुवाख्यवृत्त इत्थं समग्रहाग्रारूयमण्डलैरुदितं बुधैः ॥ २९ ॥ एवं खमध्यखेटसँपरिगं तद्भवेदिह । इछमण्डलं तव चलं भग्रहानुगतं सदा ॥ २६ ॥ यद्भर्भभुजे परिकल्प्य केन्द्रे प्रहसँग खाऊलवैस्तु वृत्तम् । दृङ्मण्डलं तत् प्रवदन्ति तबत् समाख्ययाम्योत्तरकोणगानि ॥ २७ ॥ यथा यथा वा सममण्डलाच ॥ ३० ॥ नतोन्नताख्यं च तदेव वृत्त मित्थं च वृत्तानि बहूनि गेले । प्रयोजनं यस्य च तत् प्रवक्ष्ये स्वस्वाधिकारे स्खलु युक्तियुक्तम् ॥ २८ ॥ यत्रैलगर्भत किल गेलमध्य व्यासार्धमानेन कृतं सुवृत्तम् । तद्भोलपृष्ठार्धभवं च तस्मिन् कृत्सस्य मध्यं परिकल्प्य स्खकैः ॥ २६ ॥ वृत्तं समाख्यदचिह्नसक्के यथा कदम्बद्धयागं भवृत्तात् । तिर्यग्मतं भवेत् यच्च यता तदू कृताच तत् स्यान्नियमेन तिर्यक् ॥ ३१ ॥ यत्रिज्यावृत्तस्तिर्यस्थितत्रिज्योत्थवृत्तयः । यत्रैक्यं तत्र तस्यास्ति नियतं पृष्ठकेन्द्रकम् ॥३२॥ पृष्ठrधीवृत्तद्वयमस्ति गेले भिनं तदैक्यद्वयमस्त्यवश्यम् । षडभान्तरस्थं च तयोश्च ताभ्यां त्रिभेऽन्तरे स्यात् परमान्तरं हि ॥ ३३ ॥ परापमांशश्च यथा भवृत्त नाड्याख्यवृत्तान्तरण यथा वा । यथेष तप्तमण्डलम्तभुजांशाः। अगौपवृत्तममण्डखयोरन्तरे क्षिति जर्सेऽन्याम्यसमप्रोतेषु चाप्रश एव तथैव शङतलांशा ग्रहाग्रके- का पतातप्र' होपरिगते अप्रषवृत्तपत्र च तयोरन्तरे क्षितिजे । न ते भवितुमर्हन्तीह भट्टः स्वपितृमान्यस्य ज्याचापसूक्ष्मताभिशस्य श्रीमद्भास्कराचार्यस्य वधा व्यर्थखण्डनगर्यपर्वताश्निपतित इव ज्यायोगज्यान्तर रूपशकुतलस्यांशस्तथापयेगार्तरशः कथमिति सरप्रकोणमियाऽतिरोदितम् ।। ध्रुवद्वयस्थं च कदम्वयुग्मस्थितं तयोश्चापि परापमांशाः ॥ ३४ ॥ समाख्यनाडीवलयान्तराले । यथाक्षसंज्ञाश्च तथैव वेद्यः । उन्मण्डलदमाययान्तर स्या देवं द्वयोस्तडहुधाऽत्र गेले ॥ ३५ ॥
पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/१३४
दिखावट