१६ सिद्धान्ततत्वविवेके स्पष्टाधिकारः ७ विष्ट त्तगात् तत्प्रतिमण्डलाच्च विम्बस्य भोगो भट्टतौ न तद्दत् । भट त्तगात् तत्प्रतिमण्डलद्द विम्बं विवृत्ते न भवेत् कथं चित् ॥ ३७७ ॥ यतो यश्वत्तसंस्थेन प्रतिष्ट तेन यो नमः। विम्बस्य सेऽत्र तष्टत्तसंस्थित्यैव भवेद्ध्रुवम् ॥ ३७८ ॥ विम्बं येषां विद्यते यत् ते स्युः स्पष्टा विमण्डले । यात स्थानविष्ट ते यद्विस्वावध्यन्तरं तु यत् ॥ ३७६ ॥ सपातखटतुल्यं स्यात् कर्ण रूपं शरस्त्विह। कोटिः कदम्बष्टते स्याच्छराग्रावधि पाततः ॥ ३८० ॥ भटत्ते बाहुरित्यं यच्चपजात्यं भवेदिह । सपातखटपणाभ्यां(२) बहुश्च पात्मकस्तु यः ॥ ३८१ ॥ गणिताद्भद्यते सोऽत्र कार्यः स्खयपदक्रमात् । पातोनितो गोतरीत्या भचक्रे स स्फुटग्रहः ॥ ३ ८२ ॥ अतो यथोक्तरीत्यैव चन्द्राद्या ये स्फुटग्रहाः। विमण्डलगतास्ते च विज्ञेया भट्टतौ न हि ॥ ३८३ ॥ अथो भट्टत्तेपि यथाऽत्र ते स्यः स्फुटास्तयाऽहं प्रवदामि सम्यक् । खयोग्यतत्पातयुवस्फुटस्य खटस्य(१) कोटिज्य का विनिनी ॥ ३८४ ॥ त्रिभउपकेषुङ्गवकोटिसौर्या हृताऽऽप्तच पांशविहीनखाङ्कः । खन्य व तांश इह राशयः स सपातखटस्य भुजो यहद्यः ॥ ३८५ ॥ आद्य पदे द्वयादिपदेषु भार्ध च्युतोऽथ भार्धेन युतोऽथ चक्रात् । च्युतः स्खपातेन विीनितोऽसौ भमण्डले स्पष्ट खगः स सूक्ष्मः ॥ ३८६ ॥ इत्यमानयनं पूर्वस्या(२) खल्पान्तराग्रहः। बिमण्डलगता एव गृहीतः क्रान्तिम ण्ढले ॥ ३८७ ॥ यतो वनेषु सर्वत्र भट्टतौ स्वकृत ग्रहः। फलार्थे गणितेऽकवेः केवलेषु वीि ऋतजात् ॥ ३८८ ॥ विशेषशरणः । विशेषशरणः । (१) यथ। भुजांशपमार्थ कणकटिरूपाभ्यां विषुवांशशनं वक्ष्यमाणानि नक्तगणतेन भवति तथैवेहपीति । (१) भुजकटेश्य कोटिकोटियाघातः कर्णकटियात्रिज्याचा तसमो भवतीति संप्रति चापीयत्रिकोणभिय पष्टमिति । (२) केरले शरसधनार्थं कान्तिमण्डलीयसषातभुजसभो विमर्ड लयसपातभुज स्वल्पान्तरत् प्राचीनैः स्वीकृत इयत भट्टकल्पने किं लाघवमिति विचार्यचारणीयम् । अथ च कुलगुरुशमीनां शीघोचरूपो रवेः कान्ति मडले तत विम अडले ते त्रयः कथं भवेयुरेति ३७॥
