सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सिद्धान्ततत्त्वविवेकः.pdf/११५

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

सिदान्ततत्वविवेके स्पष्टाधिकारः । ११ योगात् स्फुटः स्यान्मृदुकर्णाटते ॥ ३५३ ॥ नैवं कुजादिः स पुस्फुटोऽत्र तच्छघटत्तस्य च केन्द्रमस्ति । विम्यं तु तदृतगतं तत्र मन्दस्फुटान्मध्यमत: सुबोधम् ॥ ३५४ ॥ (१)यह च मान्दत् परिधेस्तु केन्द्रा न्मध्यग्रहत् तत्परिधिस्थ विश्वे । तत्कटत्ते हि यदस्फष्टाख्य माचार्यवर्याः प्रवदन्ति खटम् ॥ ३५५ ॥ केचित् तु मध्यः किल मध्यकक्षा- दृ त्तेऽव मन्दश्रवणोत्यटत्ते । मन्दफुटः स्पष्टखगस्तु शीघ्र कर्णात्यदृत्ते निजकविकायम् ॥ ३५६ ॥ तेन स्फष्टस्यानयनाय शंघर्च फलं तु मन्दस्फुटरुपमध्यात् । विज्ञायतेऽतो टुकजिकैव मध्याख्यक क्ष। सुधिया प्रकल्प्य ॥ ३५७ ॥ विशेषशरणः। (१) यदृच यथा निदर्शनमिति । मध्यग्रहरूपकेद्रात् माग्दात् मदर्थमभिय यः परिधिस्तस्मात् तदवलयेत्यर्थः । तपरिधिस्थे तमदगीचोचवृत्तपरिधिस्थिते विषे कर्णगते मन्द एवृत्त इति । तत्राशदेज्यपरिधियुतीनां ज्ञानाङ्गवेदाशुफलं सुवेrधम् । परं तु ता त्रिगुणात्यद्य ते नों मन्दकर्णात्यष्टौ तु सिद्धः ॥ ३५८ ॥ अतोऽत्र मन्दश्रवणाहतस्ता- स्त्रिभज्यया संविहृताः स्फुटाः स्युः। खमन्दकद्वकलिकायां सदा फलस्यानयनाय योग्यः ॥ ३५ ॥ खेनाहते परिधिनेति कु(१)भास्करेक्तया। स्पष्टोक्ताच्च परिधेस्टंटुकीतश्च । यदोःफलं भवति साऽत्र फल ज्यके व स्पष्टा ततः स्फुटभुजज्यकया यथाक्तया ॥ ३६॥ कृतं स्खशश्नान्यफलज्यकायाः स्पष्टीकृताया इह दे:फलं यत्। स्फुटशकणादनुपातत स्तः च्छैब्यं फलं भास्करसं मतं स्यात् ॥ ३६१ ॥ कवप्रभेदेन फल प्रभेदान् विशेषशरणः। (१) की भास्क भास्कराचार्यस्तस्योक्तिस्तथेत्यर्थः । वा । कुत्सितो भास्करः कुभास्करस्योक्ति तथेति ।