मामाध्यायः । सिदान्ततत्वविवेके । शास्त्रप्रवर्तको यस्तवनेः कालबोधकृत् । त्रयीमयः सर्ववन्द्यो जयत्येकोऽवरस्थतः ॥ ॥ ५ केचित् प्रत्यक्षसूर्याच भिन्नोऽयमिति यद्बलात् । वदन्ति मूढवादस्याप्रामाण्यात् तदस ह ध्रुवम् ॥ ६ ॥ य(१)च्छास्त्रज्ञानयनानुसारं ब्रह्मन्दुपूर्वा ऋषयोऽपि चक्रुः । खं खं च सिद्धान्तमनल्पकार्थ गूढं सतां गोल विदां सुबोधम् ॥ ७॥ अति चाधमपरम्परयाऽर्जुनशितं सदपि सौरमतं तत्। तत्कतेरनवबोधत एवेत्यं किलो लोद्यमधुनातनबणैः ॥ ८॥ सङ्कलवासनाबद्धेः करण ग्रन्थयुक्तितः। सस्यूल ब्यवहारा खचर्यत्वप्रसिद्धये ॥ ६ ॥ वस्तुतत्त्वमबुतैव स्खः साकं विरोधतः२) । बहुभिर्बहुधा पूर्व सिद्धान्ताः स्वधिया कृताः ॥ १० ॥ अतः सांवत्सराचर्यं गुरु श्रीमद्दिवाकरम् । नत्वा नृसिंहजोऽर्कस्य मताच्छकमलकरः ॥ ११ ॥ कृती तत्वविवेकाख्यं पूर्वास्पृष्टं सबसनम् । सिवन्तं गोलवित्तुध्यै करोति स्वधियोत्तमम् ॥ १२ ॥ ब्रालय' दिव्यं तथा पैत्रं प्राजापत्यं गुरोस्तथा। सौरं च सवनं चन्द्र मी मानानि वै नव ॥ १३ ॥ भूतानामन्तकृत्(१) कालः कालोऽन्यः क.लनत्मकः । स हिध स्थूलसूक्ष्मत्वान्मृत्तैश्चमूत्र्तसंज्ञकः ॥ १४ ॥ मूर्छः प्रणादिकङ च्यादिकञ्चमूर्तसंज्ञकः । रात्रष्टत्रे तचक्रकल एवासवः स्मृताः ॥ १५ ॥ खेन्दु गुर्वक्षरोच्चारः श्वासका। लो मुश्च तैः । पलं षड्भः खषभिस्तैर्बढी तत्वष्टिसं ख्यया ॥ १६ ॥ दिनं तत्त्रिंशत सात वर्षे द्वादशभिश्च तैः । इत्थं नाक्षत्र मानं स्यात् प्रवहनि लजभमात् ॥ १७ ॥ विकलानां कला घट्या तत्षष्य भाग उच्यते । तत्रिंशता भवेद्राशिर्भगणो द्वादशैव ते ॥ १८ ॥ इत्यं भमण्डले क्षेत्रे विभागास्तद्विदोदिताः। पूर्व क्रमादजादीनां तथा भानां च दखभात् ॥ १६ ॥ भचक्र कभोगाद्विधोः केचिदा’ वदन्त्यत्र मासं बुधः संहितासु । यदुक्तं भतः सावनाख्याही मनं सदा गोलसंख्यन२)शाखोपयुक्तम् ॥ २५ ॥ विशेषशरणः । (१) यस्य सूर्यस्य शाखं सूर्यसिद्धान्ताभिधामिति (२) विरोधं कुवेति व्यर्थे पञ्चमी । विशेषशरणः। (१) एक इति शेषः । (२) संख्यानं गणवम् ।
