钱文 सिद्धान्तकौमुदीसहिता [परिभाषा ४५ । अनेकाल्शित्सर्वस्य ।। (१-१-५५) स्पष्टम् ।। * अलोऽन्त्य ? सूत्रापवाद ।। * अष्टाभ्य औशू' (सू. ३७२) इत्यादौ ‘आदे. परस्य' (सू ४४) इत्येतदपि परत्वादनेन बाद्धयते । ४६ । स्वारितेनाधिकारः । (१-३-११) स्वरितत्वयुक्तं शब्दस्वरूपमधिकृतं बोद्धव्यम् ।। * परनित्यान्तरङ्गापवादानामुत्त इत्यप्यनुवर्तनीयम् तेन द्वीपामल्यत्र ईत्व पान्तसमुदायस्य नभवति । अनेकाशित् सर्वस्य। न एक अनेक , अनेक अलू यस्य स अनेकालू, शकार इत्यस्य स शित्, अनेकाल्च शित् चेति समाहारद्वन्द्व । स्पष्टमिति । अनुवर्तनीयपदान्तराभावादिति भाव । अस्तेभूरिल्याद्यदाहरणम् । ननु असधातेर्भूर्भवतीत्युक्ते कृत्स्नस्यैवादेश प्राप्त इति किमर्थमिद सूत्रमारभ्यत इत्यत आह । अलोऽन्स्यसूत्रापवाद शति ॥ अलेन्येति सूत्रैकदेशानुकरणम् । अनुकरणत्वादेव नापशब्द । अधिरीश्वर इति सूत्रैकदेशस्य प्राग्रीश्वरात्रिपाता इति ग्रहणलङ्गात् । स्यादेतत् । अष्टन् शब्दाजासे शसि च अष्टन आ विभक्तावित आत्वे अष्टा अस् इति स्थिते अष्टाभ्य औशति कृताकारात् अष्टन परयोर्जश्शसोर्विधीयमान औशादेश अलेोऽन्ल्यस्येति बाधित्वा आदे परस्येल्यादेरकारस्य प्राप्त । अनेकाल्त्वाञ्च सर्वादेश प्राप्त । एवञ्च “अतो भिस ऐस् इल्यादावपि । तत्र कतरन्च्छास्त्र बाद्ध कतरञ्च प्रवर्तत इलयत्न किमू विनिगमकामलयत आह । अष्टाभ्य औशित्यादाविति ॥ आदिना अतेी भिस ऐसिल्यादि सड्रह । अष्टभ्य औशित्यादैी आदे परस्येत्येतदपि परत्वादनेन बाद्धत इत्यन्वय । अस्तेर्भूरित्यार्दी अनेकाल्शिदिल्यनेन यथा अलेऽन्ल्यस्येति बाध्यते तथा अष्टाभ्य औशिल्यादी आदे परस्येत्येतदपि बाज़्द्यत इत्यर्थ । ननु अस्तेर्भूरित्यार्दी अलेोऽन्त्यस्येति प्रासे सलेमेवानेकालुशिदिल्यारम्भाद्येननाप्रासिन्यायेनापवादत्वातेन तत्रालेोऽन्त्यस्येल्यस्य बाधो युज्यते । आदे परस्येत्यस्य तु अनेकाल्शित सर्वस्येति नापवाद । अस्तेर्भूरित्यादावादे परस्येत्यप्रासावपि तत्प्रवृत्तेरित्यत आह। परत्वादिति ॥ विप्रतिषेधे पर कार्यमिति तुल्यबलविरोधे परप्राबल्यस्य वक्ष्यमाणत्वादिति भाव । आदे परस्येल्यस्यावकाश द्यन्तरुपसर्गेभ्योऽप ईदिल्यादि । अनेकालू शितू सर्वस्येल्यस्यावकाश अस्तेर्भू, इदम इश्ट् इत्यादि. । अतस्तुल्यबलत्वमुभयो । स्वरितेनाधिकारः ॥ अधिकार व्याष्टृति । यथा लोके अधिकृत ग्रामेऽसाविति व्याष्ट्रत इति गम्यते । शब्दस्य च उत्तरसूत्रेष्वनुवृत्तिरेव व्यापृति । स्वरितेन स्वरितविशेषेण आधिकार उत्तरत्रानुवृतिरूपव्यापार प्रत्येतव्य । यत् पद शास्त्रकृता स्वरिताख्यस्वरविशेषविशिष्टमुचारत तदुत्तरसूत्नष्वनुवर्तनीयमिति यावत् । फालतमाह । स्वरितत्वयुक्तमित्यादिना ॥ आजुनासिक्यवत् स्वरितोच्चारणमपि प्रातिज्ञागम्यम् । अनुवृत्ताबुतरावधिस्तु व्याख्यानादेवावगन्तव्य । यद्यपि निवृतिवदनुवृतिरपि व्याख्यानादेव भविष्यतीति किं सूत्रेण। तथाच भाष्ये तत् प्रयोजन बहुधा प्रपचितम्। परनित्येति ॥ परादीनाम्मद्ये पूर्वपूर्वीपेक्षया उत्तरमुत्तर शास्त्र बलवत्तरामित्यर्थ: । उत्तरोत्रमिल्यक्ष आनुपूव्यें द्वे
