१५२ सिद्धान्तकौमुदीसहिता [इदन्त
- शेष ? किम् । मत्यै । एकसंज्ञाधिकारात्सिद्धे शेषग्रहणं स्पष्टार्थम् ।। * ह्रस्वौ ? किम्। वातप्रस्ये । 'यू' किम्। मात्रे।
२४४ ॥ आडो नाऽस्त्रियाम् ।। (७-३-१२०) घे' परस्याडो ना स्यादखियाम्। आडिति टासंज्ञा प्राचाम् । हरिणा ।
- अस्त्रियाम्' किम् । मत्या ।
२४५ ॥ घेर्डिति । (७-३-१११) धिसंज्ञकम्य डिति सुपि गुण स्यान्। हरये । ‘घे ' किम । सख्ये । “डिति' किम । हरिभ्याम् । “सुपि' किम् । पट्टी । * घोडैिति' (सू २४५) इति गुणे जाते । संज्ञाविल्यादिना ॥ शेषः किमिति ॥ अनदीसञ्ज्ञकत्वाविशेषण किमर्थमिति प्रश्च । मत्यै इति ॥ शेषग्रहणाभावे * डिति हूस्वश्च ? इति नदत्वपक्षेऽपि पदसञ्ज्ञा स्यात् । ततश्च * अण्ण द्या? इत्याडागमे प्रासे 'घेर्डिति'इति गुणे अयादेशे मतये इति स्यादिति भाव ।शेषग्रहणाभावेऽपि मल्य इल्यत्र घिसज्ञा न भवति । * आकडारादेक सज्ञा' इत्यनवकाशया नदीसज्ञया बाधादित्यत आह । एकसज्ञेति ॥ वातप्राम्ये इति ॥ दृस्वग्रहणाभावे वातप्रमी ए इति स्थिते ईकारान्तस्यापि घिसञ्ज्ञा स्यात् । ततश्च * घेर्डिति ? इति गुणे अयादेशे च वातप्रमये इति स्यात् ॥ अतो हृस्वग्रहणामिति भाव ॥ मात्रे इति ॥ यू इत्यभावे मातृ ए इति स्थिते ऋकारान्तस्यापि घिसञ्ज्ञाया ‘घेर्डिति’ इति गुणे अकारे रपरत्वे मातर इति स्यात् । अत इदुताविति भाव । वसुतुतसुतु इदुताविति व्यर्थमेव । मात्रे इल्यत्र ऋकारान्तस्य धित्वेऽपि * घेर्डिति ? इति गुणो न भवति। ‘ऋते।ा डि सर्वनामस्थानयो' इल्यत्र डिग्रहणात् ज्ञापकात् । तद्धि मातरि इल्यादौ सतम्येकवचने गुणार्थम् । ऋकारस्यापि धित्वे तु ‘घेर्डिति? इत्येव गुणसिद्धौ किं तेन । अङ नाऽस्त्रियाम् ॥ घेः परस्येति ॥ 'अच घे' इत्यतो घिग्रहणानुवृत्तप्रति भाव । हरिणेति ॥ नादेश “अट्कुप्वाड्” इति णत्वम् । ननु आडे विहितो नाभाव कथ टा इलयस्य स्यादिलत अाह । अङितीति ॥ प्राचामाचार्याणा शास्रे सज्ञितेल्यर्थे । मत्येति ॥ *स्त्रिया त्तिन्’ इति क्तिन्नन्तमतिशब्दस्य स्त्रीलिङ्गत्वान्नाभावे नेति भाव । हरिभि । हरिभ्याम् । हरि ए इति स्थिते । घेर्डिति ॥ ‘सुपि च' इत्यतस्सुपीति ‘हृस्वस्य’ इत्यतो गुण इति चानुवर्तते । तदाह ॥ धिसंज्ञकस्येत्यादिना ॥ यणोऽपवाद । हरये इति ॥ गुणे अयादेश । सुपि किम् ॥ पट्टीति ॥ ‘वोतो गुणवचनात् ’ इति ङीष्। तस्य ङित्त्वेऽपि सुप्त्वाभावात् तास्मिन् परतो न गुण इल्यर्थ । नच 'घेर्डिति' इत्येव सूत्रयताम्।। इद्रहण न कर्तव्यम् । 'यस्मिन् विधि ' इति परिभाषया डकारार्दी सुपौल्यर्थलाभादिति वाच्यम् । एव सति 'आण्णद्या ' इत्यत्रपि डीत्येवानुवृत्तौ डकारादेराम आड़िधीयेत। ततश्च मल्यामिल्यत्र आण्ण स्यात्। आमेो डादित्वाभावात्। नञ्च स्थानि
