प्रकरणम्] बालमनोरमा । 9 ο και १७२ । रोऽसुपि ॥ (८-२-६९) अहो रेफादेश स्यान्न तु सुपि । रोरपवाद । अहरह । अहर्गण । असुपि ' किम । अहोभ्याम् । अत्र “अहन' (सू ४४३) इति रुत्वम्। “रूपरात्रिरथन्तरेषु रुत्व वाच्यम्' (वा ४८४७) । अहोरूपम्। गतमहोरात्रिरेषा । ग्कदेशविकृतस्यानन्यत्वादहोरात्र । अहोरथन्तरम् ।। * अहरादीनां पल्यादिषु वा रेफ (वा ४८५१)। विसर्गापवाद । अहर्पति । गीर्पति । धूर्षति । पक्षे विसर्गोपध्मानीयौ । १७३ । रो रि ।। (८-३-१४) रेफस्य रेफे परे लोप स्यात् । लेोपस्सिद्ध इति वाच्यम । लेोपोव्योरिति लोप प्रति यत्वस्यासिद्धत्वात् । रोऽसुपि ॥ र असुपीति छेद । ‘अह्न्’ इति सूत्रमनुवर्तते । तच्च लुप्तषष्ठीक पदम् । तदाह । अह्न इत्यादि । नतु सुपीति । पर्युदासाश्रयणे तु नजिवयुक्तन्यायेन सुब्भिन्ने प्रत्यये परे इत्यर्थस्स्यात्। ततश्च अहर्वानित्यादवव रुयात् । नत्वहर्भार्ताल्यादावपि । अत प्रसज्यप्रतिषेध आश्रित । ननु अहन् इत्यस्य रुस्स्यात् पदान्ते, इल्यर्थकेन अहात्रितिस्त्रेणव सिद्धत्वात् किमर्थमिदमिल्यत आह । रोरपवाद इति । अहरहरिति । निल्यवीन्सयोरिति द्विर्वचनम्। अहन् अहन् इति स्थिते रत्वम्।।'न लुमता' इति निषेधात् सुपरकत्वाभाव । अहन्निति रुत्वेतु अतोरोरग्लुतादित्युत्व स्यात्। अहर्गण इति । अह्वा गण इति विग्रह । अहान्नति रुत्वे तु हाश चेत्युत्व स्यात् । अहोभ्यामिनि ॥ अहन् भ्या इति स्थिते नकारस्य सुपरकत्वान्न रेफ । अत्रेति । अहन्निति रुत्वे हाशिचेत्युत्वे आढुण । रूपरात्रि ॥ अहन्शब्दस्येति शेष । रोऽसुपीति रत्वस्यापवाद । अहोरूपमिति । अहो रूपामति विग्रह । अहन् रूपामति स्थिते नकारस्य रुत्वम्, उत्वम्, अद्रुण ।। रत्वे तु हाशिचेत्युत्वन्न स्यात् । गातमहोरात्रिरेषेति ॥ अहन् रात्रिरिति स्थिते, रुत्वम्, उत्वम्, आद्रुण । रत्वे तु उत्वन्न स्यात्। ननु अहश्च रात्रिश्वेत द्वन्द्वे, अहस्सवैकदेशल्यादिना समासान्ते अचि, यस्येति चेति लेपे, अहन् रात्र इति स्थिते, नकारस्य रुत्वे, उत्वे, आद्रुणे, “रात्नाह्वाहा पुसे' इति पुस्त्वे, अहोरात्र इति रूपम्। अत्र नकारस्य रात्रिशब्दपरकत्वाभावात् कथ रुत्वम् । ततश्च रोऽसुपीति रत्वे उत्वन्नस्यादिल्यत आह । एकदेशेति । अहोरथन्तरमिति ॥ अहश्च रथन्तरञ्चेति द्वन्द्व । रथन्तर सामविशेष । अहरादीनाम् ॥ ननु अहरार्दानामिति रेफविशिष्टस्य उपादानात रेफस्य रेफविधान व्यर्थमित्यत आह । विसर्गौपवाद इति । अह पैतिरिति ॥ अह्वा पतिरिति विग्रह । गोपैतिरिति ॥ गिरा पतिरिति विग्रह । धूर्पतिरिति ॥ धुरा पतिरिति विग्रह । उभयत्रापि * र्वोरुपधाया ? इति दीर्घ । पक्ष इति ॥ रत्वाभावपक्षे विसर्गस्य कुप्वेोरिति उपध्मानयविसर्गौ ॥ इदुदुपधस्येति तु तपरकरणान्न । रो रि ॥ र इति षष्ठी । 'ढोढे लोप' इत्यतो लेप इत्यनुवर्तते । तदाह । रेफस्येति ॥ पुनर्रमते इति Р. 14
