(६१४) ईमशब्दानुशासनस्य ~ राकाङ्क्षास्वरूपत्वमेकार्थीभावरूपत्वं वा । आद्य वायै भवति । एकाथींभाव समासे स्यात् । धर्म श्रितो धर्मश्रित इत्यत्र ‘श्रितादिभि" (9» १४२) सूत्रेण तपुरुषसमासस्य, पुत्रमिच्छति पुत्रीयतीति नामधातो , कुम्भकार इति कृत, औपगव इत्यत्र अस्खयम्भुवोऽ" (७-४-७०) सूत्रेणऽणि परेऽव् इति तद्धि- तस्य, नमो देवेभ्य इत्युपपदविभक्ते , धर्मस्ते स्वम्, धम मे स्वमिति युष्म दस्मदादेशय , अझ कूज ३ इति च प्ऋतस्य क्रमशः उदाहरणानि सन्ति पश्य धर्म श्रितो मैत्रो गुरुकुलमित्यादीनि समासादीना प्रत्युदाहरणानि सन्ति । राज्ञ पुरुषमानयेत्यन्न वाक्ये योऽथ मवति, राजपुरु पमानयेत्यनेनाऽपि समासे स एवार्थे आविर्भवति, तत् क खळे व्यपेसैकार्थीभावयो प्रतिविलोप इत्यारेकाभाचार्य (हेमचन्द्राचार्यः) एव त्वोपज्ञवृहदृतौ (यद्यपि महदर्थको बृहत्शब्दो वृद् वृद्धौ धातोर्वक्षरादिरेव ८८४ उणादिसूत्रतो निष्पवते तथाऽपि यवयोरैक्यात् शतशेऽस्माभिरन्यैश्च चकारादिर्युहत् इति लिख्यते । कोशका व्यादिषि प्राय बकरादिरेव दृश्यतेऽतो ब्रुइत इति वकारादिंलेखनेऽपि न कश्चिद् दोषो भाव्यो दोषहै ।) निराकार, अतो जिज्ञासुभिस्तत एव ज्ञातव्य , गौरवभिया नान्न लिख्यतेस्माभिः । “समर्थ पदविधि" सूत्र समासे चुख्यतयोपयुज्यतेऽतो निपुण शतब्यें। छत्रं । मूलरूपेण सप्तपञ्चाशत् न्याया (परिभाषा ) इदशब्दानुशासनहss चार्येण बृहद्वृत्तौ प्रतिपादिता । शास्त्रे सूचिता लोकसिंध तभिश ये व्याकरणोप्युका न्यायाः सन्ति तान्, बृहद्वृतिसूचितैश्च सर्वान् १४० संख्यकान् न्यायान् सय्य महावैयाकरणेन हृमहंसगणिना स्वोपज्ञधृतिन्यासस मलङ्कृते न्यायसग्रहे प्रन्थे स्फुटतया विवृता सन्ति । अत्र सप्तमाध्याये संस्कृतभाषाय व्याकरण पूर्णं भवति । अतः' पर सभत्रे . ध्माध्याये प्राकृत-शौरसेनीमागधी-पैशची-खुलिकापैशाची-अपघ्रशस्तिभाषषट्कस्य १११९ संस्कृतसूत्रै सरलमनोहार्ष्याि पद्धत्या सोदाहरणमनुशासन (व्याकरणम्) विरचितभार्यधुर्येण श्रीहेमचन्द्राचार्येणेति चिदाहुर्वन्तु कोविदवृन्दानि
