सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:श्रीसिद्धहेमचन्द्रब्दानुशासनम्.pdf/१९९

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

द्वितीयः पादः क्रियाहेतुः कारकम् । २ । २ । १ । क्रियाया निमित्तं कर्मादि कारकं स्यात् । करोतीति कारकमिति अन्वर्थाश्रयणाच्च निमित्तत्वमात्रेण अनन्त रव्यापारस्य हेत्वादेः कारकसंज्ञा न स्यात् ॥ १ ॥ स्वतन्त्रः कर्ता । २ । २ । २ ।। क्रियाहेतुः क्रियासिद्धौ स्वप्रधानो यः स कर्ता स्यात्। त्रेण कृतः ।। २ ।। कर्तृघ्यप्यं कर्म । २ । २ । ३ । कत्र क्रियया यद्विशेषेणाप्नुभिप्यते तत्कारकं व्याप्यै कर्म च स्यात्। तत् त्रेधा-निर्वर्यं, विकायै, प्रप्यत्र । कटं करोति, काष्ठं दहति. ग्रामं याति ॥ ३ ॥ वाऽकर्मणामणिकर्ता थौ । २ । २ । ४ । अविवक्षितकर्ममां धातूनां णिगः प्रा यः कर्ता स णिगि सति कर्म वा स्यांतें । एघति चैत्र, पाचयति चैत्र चर्मेण वा ॥४॥ गति-बोधाहारार्थ-शब्दकर्मनित्यऽकर्मणामंनी खादिद्रु-शब्दय-झन्दम् । २ । २ । ५ । गतिर्देशान्तरप्राप्तिः । शब्दः कर्मक्रिया व्याप्यश्च यैषां ते शब्दकर्माण। नित्यं न विद्यते कर्म येषां ते नित्याक- म्र्माणः । गत्यर्थबोधार्थीहरार्थानां शब्दकर्मणां नित्याक