तात्पर्यदीपिकायुक्त रपि इष्टा भवति; तत एव इष्टतासाम्यात् अनुकूलताभ्रमः । तथा हि :- प्रकृतिसंसृष्टस्य' संसारिणः पुरुषस्य अनुकूल संयोगः, प्रतिकूलसंयोगः, स्वरूपेणावस्थितेः – इति निस्वः अवस्थाः, तत्र प्रतिकूलसंबन्धनिवृत्तिः, अनुकूलसंबन्धनिवृत्तिश्च खरूपेण अवस्थितिरेव । तस्मात् , प्रतिकूलसंयोगे अर्तमाने, तन्निवृत्तिरूपा स्वरूपेण अवस्थि निरपि * इष्टा भवति, तत्र इष्टवासाम्यादनुकूलाभ्रभः । अतः, 'सुख म्वरूपत्वादनुकूलतायाः, नियोगस्य अनुकूलतां वदन्तं प्रामाणिकाः परि हसन्ति । प्रतिकूलत्वात् तन्निवृत्तिरपि इष्टा । एवम् इष्टतासाम्यात् आनुकूल्यभ्रमः इत्यर्थः । दुःखनिवृतेरपि इष्टत्ववत् अनुकूलत्वमप्यति, इत्यनुकूलाबुद्धिः न भ्रमः स्या इत्युक्तम् । प्रतिकूलनिवृतेरनुकूलवे, अन्यतरनेिनिरन्यतरसंोगः इत्युक्तं स्यात् । तदा पुतौ सुखदुःखयोद्वयोरपि पसंग; प्रतिकूलनिवृत्तिः, अनुकूलसंयोगः, अनु कूलनिवृत्तिः, पांकूलसंयोगश्च भवति इति । तस्मात् दुःखनिवृतेरनुकूलत्वं नास्ति इत्यथः । अतः, इष्टतासाम्यादनुकूलत्वबुद्धिः भ्रम एवेति निगमयति तस्मात् इति । तस्मात् युवव्यतिरिक्तस्य नियोगस्य अनुकूलत्वमनुपपन्नमित्याह अतः इति । २८३ २. निवृतिश्च खरूपेण-या. ३. अवस्थितरित्र '; अवस्थितिरेवेष्ठा-पा, ७, द्वयोरिति कचिन दृश्यते-पा. ८. न भवति-पा. ५. यः नियोगस्य अनुकूलतां वदति
पृष्ठम्:वेदार्थसङ्ग्रहः.pdf/३७९
दिखावट