वेदार्थसंग्रह स्थितिसंयमकर्ताऽसौ जगतोऽस्य जगञ्च सः ।। " 'परः पराणां परमः परमात्माऽऽत्मसंस्थितः । लयस्थानत्वं सद्वारकमिति' सिद्धम् । अविशेषेोक्तत्वात् कालविशेषप्रक्षेोऽपि दतोत्तरः । लयकर्तृप्रश्नस्य ' च' शब्दादवगस्य उत्तरं बाह्यस्थितिकर्तृत्वं चा स्थितिसंयम इति । आन्तरस्थितिकारणप्रश्नस्योत्तरं जगच सः इति । अनेन सामानाधिकरण्येन धार्यधारकत्वादि सिद्धम् । अथ नमस्कारश्लोकानामनन्तरस्थानि वचनान्याह परः इति । तत्र, ब्रह्मणो 'निखिलजगत्कारणत्वोपतये अtांरच्छन्नत्वमुच्यतं ; परिच्छितं हि परेि मितकार्यकारणम् ? तस्मात् कृरुकरणत्वोपपत्यथैभपरिच्छिन्नत्वमुच्यते । श्रुतिभिश्च
- “सत्यं ज्ञानमनन्तं ब्रह्म ' इत्यादिभिः त्रिविधापरिच्छेद उक्तः । तत्र 'त्रिविधं
परिच्छेदं विस्तरेण वक्ष्यन् प्रथमं संग्रहेणाटु परः पराणाम् इत्यधन । ब्रह्मादीनामपि परः परमः । अनेन कालपरिच्छिन्नेभ्य: परत्वादस्य कालानवच्छेदः फलितः । “ परमाना ” इति देशापरिच्छेदः ; आमोतीति हि आत्मा? बस्व नवच्छेदमाह आत्मसंस्थितः इति । आत्मसंस्थितः " . . स्वनिष्ठः । “ अन्ये षामेतन्निप्पन्नत्वात् तद्वाचिशब्दा एतत्पन्तः । सर्ववस्तु' सामानाधिकरण्या त्वम्- वस्त्वनवच्छेदः; इदमत्र नान्यत्रेति - देशावच्छेद ; इदमिदानीमेव नान्यदेति १. इत्युक्तमिति सिद्धम्-या. २. चशब्दार्थस्योत्तरम्, चशब्दगतस्यौत्त- ३. इत्यादेसिद्धिः-या० ४. अखिलजगत्-पा. ५. कारणत्वोपपत्तये-पा. ६. त्रिविधमयपरिच्छेदम्-पा. ७, आत्मनि संस्थितः-पा . * आत्म संस्थित ”-एतन्न दृश्यते कचित् । ८. अनेनान्येषाम-या, ९, एतन्निष्ठत्वात्-पा. १०. सामानाधिकरणत्वम्-पा० 1. वि. पु. ३ २-१०. 2. त. उ. आ. २-१-१ .
