तात्पर्यदीपिकायुक्त मनुनैव उक्तम्:- '“या वेदबाह्याः स्मृतयः याश्च काश्च कुदृष्टयः । सर्वास्ता निष्फलाः प्रेत्य तमोनिष्ठा हि ताः स्मृता ।।' इति ।
- रजस्तमोभ्यामस्पृष्टम् उत्तमं सत्वमेव येषां स्वाभाविको
गुणः, तेषामेव वैदिकी रुचिः, वेदार्थयाथात्म्यावबोधश्च ” इत्यर्थः । सूचितम् । “ िनफलानि”– तदर्थानुष्ठानेषु नैष्फल्यम् । “ अनृतानि तत्वथितेः अनृतत्वम् । एवं, पूर्वतोत्रे' बाह्यानां निरस्तन्वात् “था वेदबाह्याः इत्यादिश्लोके कुदृष्टीनां बाह्यसाम्यमेब विवक्षितम् – इत्यभप्राय । । कुदृष्टीनामपि वेदैकरचित्क्मूल-सत्त्वगुणोद्रेकात् तन्निरासानुपपत्तिशङ्कां परिहरन्, फलितार्थमाह रज इति । “रजस्तमोभ्यामस्पृष्टम् ”, *तमोनिष्ठा हेि ताः स्मृता ' इत्यत्र तमश्शब्द रजसोऽप्युपलक्षणार्थः, शुद्धसत्वव्यतिरिक्तत्वात्; इत्यभिप्रायेण रजस्तमोभ्याम् इत्युक्तम् । 'स्वाभाविक ' इत्यनेन सत्त्वगुणस्य स्थायित्वं विवक्षितम् | अनेन कचित्प्रमाद्यतो' व्यावृति: । तेषामेव * वैदिकी रुचिः वेदार्थयाथात्म्याच बोधश्च इतेि । वेदावलम्बिकुदृष्टीनां वेदैकरुचित्वमूलसत्त्वगुणसद्भावेऽपि, तदर्थ याथात्म्यानवबोधहेतुभूतरजस्तमस्संभवात् , ते निरसनीयाः इत्यर्थः । "बाह्यानामपि मन्त्रजपध्यानादिषु दृष्टफलत्वात् तदनुष्ठानस्य न नैष्फल्यम् –इति शङ्काव्यावृत्यर्थ “प्रेत्य ” 'इति पदम् । शुद्धसत्वव्यतिरिक्तानाम् अप्रामाण्यहेतुत्वमभिप्रेत्य मात्स्य २. वेदैकरुचिः-पा . ३, धर्मानुष्ठानेषु, तदर्थानुष्ठान-पा, ४. वैश्लोकेन-ा. ५. प्रमाद्यतां यावृत्तिः, प्रामादिकतः व्यावृत्तिः, तत्रामादिकता यावृत्ति:-पा, ६. वेदैकरुचिः-पा० ७. बाह्यादीनामपि-पा० ८. इति दृश्यते ब्रचित् । २०३ 1. मनुस्मृ. १२-९६.
