तात्पर्यदीपिकायुक्त स्थितिप्रलयहेतुभूतस्य, निरवद्यस्य, निर्विकारस्य, सर्वात्मभूतस्य, परस्य ब्रह्मणः, खरूपनिरूपकधर्मः' – मलप्रत्यनीकानन्दरूपज्ञानमेवेनि , स्व प्रकाशतया स्वरूपभषि ज्ञानमेवेति च प्रतिपादनात् , अनुपालिनम् ऐक्यवादाश्च, शरीरात्मभावेन सामानाधिकरण्य '-' मुख्यार्थतोपपादना देव सुस्थिताः ।। एषां विशेषणानाम् अथमभिप्राय:– “ सत्य ज्ञानम् ' इत्यादिश्रुति आर्थभेदनिषेधपरा-इति हेि पराभ्युपगतिः ? तत्रेदं विवक्षितम् । ज्ञानभ्य ज्ञानादि गुणाश्रयत्वानुपपतिः कथम् ? अदर्शनात् इतेि चेन् , तहिं ज्ञानं कथचिद्धर्मभूतं दृष्टमिति, ब्रह्म कस्यचिद्धर्मभूतं स्यात् ; श्रुतिबलात् न धर्मभूतमिति चेन्, तर्हि श्रुतिबलात् ज्ञानाद्याश्रयत्वमपि स्वीकार्यम्; व्याप्तिविरुद्धस्यऽपि श्रुतिपांतपन्नस्य अङ्गीकारात् । किञ्च, व्याप्तिविरोधोऽपि नास्ति, धर्मभूतज्ञानस्यैव हि ज्ञानाद्यनlश्र थत्वं दृष्टम्, अत्र तु धर्मत्वाभावान् ज्ञानाद्याश्रयत्वं युक्तमितेि "व्याप्यविरोध.। व्याप्तिविरोधेऽपि श्रतिबलात् * धर्मान्तराश्रयत्वसिद्धिरित्यभिप्रेत्य, सर्वविलक्ष णत्वादिगुणाश्च श्रसिद्धा इति प्रतिबन्दीदर्शनार्थम्, अनेकविशेषोक्तिः इति। स्वरूपनिरूपकधर्मवाचकपदस्य धर्मिपर्यन्तत्वम् '“तदुणसारत्वात्' इति सूत्रोक्तमिह दर्शितम् । स्वरूप इति । ज्ञानशब्दः धर्मभूतज्ञानपरः; मलप्रत्यनीक शब्दविशेषेितत्वात् धर्मभूतं ज्ञानं चिदचिहावर्तकम्; विशेषणभूतचिदचिद्रप जगदपेक्षया विशेष्यांशस्य व्यावर्तकतया धर्मभूतज्ञानस्य स्वरूपनिरूपणधर्मत्वम् । ऐक्यश्रुतिमुख्यार्थत्वमाह ऐक्य इति । ३. स्वरूपं विज्ञानम् -पl. ४. उपपादितम्-पा, ५. सामानाधिकरणयेन-पा, ६. मुख्यार्थोपपादनादेव-पा. ७, एवं व्याप्स्यवेिरोधः-मl. ८. धर्माश्रयश्वसिद्धिः-पा. १, निरुपणो धर्मः, निरूपणधर्मः-पा. १८१ 1. अ. सू. २-३-३०.
