सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:वेदार्थसङ्ग्रहः.pdf/१९३

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

तात्पर्थदीपिकायुक्तः १. दर्शन-पा. २. अनपेक्षितम्-पा. ३. दोषान्तरपेक्षत्वम्-पा० ४. अपेक्षित्वम्-पा० ५. अपिर्नास्ति कृचित् । ६. प्रयुक्तदोषत्वे-पा० ७. अनिर्मोक्षे च-पा. ८. * अस्ति '- चिदेतन्न दृश्यते । ब्रह्रैव मिथ्यादर्शनमूलं स्यात् । तस्याश्च अनादित्वेऽपि, मिथ्यारूपत्वादेव, ब्रह्मदृश्यत्वेनैव अनादित्वात्, तद्दर्शनमूलपरमार्थदोषानभ्युपगमा, ब्रव तद्दर्शनमूलं आत्माश्रयदोषो मा भूत्, तथा सति ‘उपपादकम् उपपादकान्तरानपेक्षम्' इति यायेन माध्यमिकस्य अधिष्ठानापारमाथ्यै सुवचं भवति, 'उपादकम् उपपादकान्तरान पेक्ष्म्' इति न्यायेन अधिष्ठानानवस्थायाः परिहृतत्वात्, इत्येवम् अनवस्थापरिहारार्थम्, अद्वैतहानिपरिहारार्थं च ब्रखैव दोषस्यात् इत्यर्थः । प्रपञ्चस्य आदिमत्वात् दोषान्तरसापेक्षत्वम्, दोषस्य तु अनादेः न दोषान्तरा पेक्षा' इति चेत् तत्राह तस्याश्चानादित्वेऽपि इति । जीवभेदस्य स्वरूपानादित्वेऽपि दोषसापेक्षत्वाभ्युपगमात् जीवभेदोऽत्र प्रतिबन्दीत्वेन अभिप्रेतः । मिथ्याभूतस्य प्रतीयमानत्वव्यतिरेकेण स्वरूपाभावात्, तत्प्रतीतेश्ध स्वरूपप्रयुक्तत्वे सति उक्त दोषप्रसङ्गात्, अतिरिक्तहेतोश्च पूर्वकालवर्तितया पश्चाद्भाविनो मिथ्याभूतस्य म्वरूपानादित्वमेवानुपपन्नम्-इत्यभिप्रायः । जीवभेदस्य स्वरुपानादित्वेऽपि मिथ्या भूतस्य तस्य ब्रह्मदृश्यत्वेनैव अनादित्वात्, तदपरमार्थभेददर्शनस्य स्वरूपप्रयुक्तत्वे तदनिर्मोक्षप्रसंगात्, "निर्मोक्षे च स्वरूपोच्छेदप्रसङ्गाच तद्दर्शनहेतुदोषापेक्षा अस्ति इति चेत्, दोषस्यापि ततुल्यम् इत्यर्थः । परमार्थदोषानभ्युपगमाच इति । अद्वैतहानिप्रसंगादिति भावः। एवम् अनवस्था-अद्वैतहानिपरिहारार्थं ब्रौ दोषस्यात् 13 ९७