सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:वेदान्तकल्पतरुः.pdf/२६५

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
२२३
जीवब्रह्मणोरौपाधिको भेदस्तात्विकस्त्वभेदः ।

संसारे प्रयेाजनानुयेगे। गन्धर्वनगरादिभ्रमवदित्यादिशब्दार्थः । अविद्यापाः धिवर्णनं नाममाचभेदादिति भाष्यषिरुट्टमित्याशङ्का अत्र चेति । नामे त्यवस्तुत्वेनाविदद्योक्तिरित्यर्थः । यदा दर्पणादये ऽपि मुखादाववदातत्वा देर्भानाभाने त्तन्वते तदा कैवाऽविदाया: कथेत्याह यथा हीति । अविदा गुहा न गिरिंदरी । सा चेकस्मिन् स्वयंप्रभे निरंशे ऽपि भानाभाने वर्तयत्य संभावनीयावभासचतुरत्वादिति भाष्यर्टीकयेर्भाव: । नन्वैक्यसिट्टावुपाधिना भानाऽभानसमर्थनं तदेवासिद्धमिति शङ्कते श्रस्तु तहीति । ये तु निर्बन्धं कुर्वन्तीति भाप्यं व्याख्यानपूर्वकं प्रत्ीकत आदत्ते ऽपि त्वित्यादिनाइती त्यन्तेन । आश्मरथ्यस्य वेदान्तार्थबाधकत्वं भाष्येत्ततं स्फटयति ब्रह्मण इति । भागशः परिणामे कायत्वं सावयवत्वात्ततश्वानित्यत्वं सर्वात्मना परिणामे च सर्वभावादनित्यत्वं साक्षादित्यर्थः । अनेन कृतकमनित्यमिति भाष्यं व्याख्यातम् । न्यायेनासङ्गत्तिव्याघातात् । औडुलेामेन्र्यायासङ्गतिमाह एवमिति । भिन्नयेोरैक्यायेगादेकत्वशास्तविकत्थनमसङ्गतमित्यर्थ । संस्था नभेदे नैरन्तर्येणावस्थानम् । अथ नदीषाय: परमाणवः समुद्रावयविनैक्यं यान्ति त्वचाह एव समुद्रादपीति । ३२० । ५९

भास्करस्य मत्समनूद्य टूषयति ये त्वित्यादिना । सावयवत्वमव यधारञ्थत्वं सांशत्वं भागवन्वमाचमित्ति परे मेने ज्ञानदशायां कार्यक्ररत्वात् सत्यत्वमित्युक्तम् । दिगारभ्यं प्रेषमिति मते दृष्टान्तमाह वायेरिति । नेम्याकारकणेवलयत्तत्संये गये: प्रायेराक्राशां शनिर्तृशादन्यथा चानिढूंशात् कल्पितनभेऽवच्छेदानभ्युपगमाञ्च कर्णस्तत्सं येगे। वा आकाशांश इत्युक्तं स्यादित्यर्थः । किं व्यापी संयेगे। न वा । आदद्यमनुपलम्भान्निरस्य द्वित्तीयं निरस्यति न हीति । व्यापिक्षमादायाऽनु पत्नम्भस्यान्यथासिद्धिमाशङ्कयाह* व्याप्यैवेतेि । कर्णस्य परिच्छेदात्काचिव त्कप्रयेत्यर्थः । परिहृते ऽपि सर्वच प्रथनप्रसङ्गे तत्कार्यस्य सर्वचायतिमाह न नामेति । अज्ञात्तस्य तस्य शब्दर्थीहेतुत्वादित्यर्थः । इदानीमंशमा साधारणं दूषणमाह न चेतेि । भिन्नयेर्नांशांशित्वमश्वमहियवत्राभिन्नस्य कैक्रवन्नापि भिन्नाऽभिन्नयेास्तद्विरोधस्य समन्वयसूचे उक्तत्वादित्यर्थः ।


अन्यथासिद्रिमाद्वेति २-३ पु•या व्याः सू* अ* १ या• १ सू• ४