सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:वृत्तिदीपिका.pdf/३२

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

वृत्तिदीपिक । मणकृतस्तु रूढ्यः नियमतः स्मृतं पद्ममेव कर्तव।च कर डप्रत्ययेन पङ्कजकर्तृतयाऽनुभाव्यते । बाधकं विना व्यक्तिवच नानां सन्निहितविशेषपरत्वनियमात् । व्यक्तिवचनानां यस्कि- श्चिद्भक्तितात्पर्यकाणां सन्निहित उपस्थितैः प्रथममित्यर्थः । त- था च ५झे तात्पर्यसवन पङ्कजनिकनृतया तदेव योगेनापि प्रती यत, न कुमुदमांत, रूढनं प्रतिबन्धकत्वम् । ग्राह्याभवनवगाहेि. वज्जनकज्ञानावराधिवच्चंत्याहुः । त न । कुमुदं पङ्कजांमेित्य त्र पझ तात्पयभावनिश्चयस्येव तत्र बाधकवन प्रथमोपस्थ य च बाधकं विनेयस्यापह्या लक्षणां विनैत्र कुमुदबोधा- पत्तः । नचेष्टापत्तेः । गृहतपद्मप्रयगस्य पझान्वयनुपपत्ति पुरःसरैव कुमुदधीरिति स्वसिद्धान्त व्याहन्येत । न च पङ्कजमित्यत्र डप्रययस्य पद्मस्वविशिष्टं लक्षणेवस्तम्। युगपदुत्तिद्वयस्य गङ्गयां मनघपावयत्रव सम्भवत् , कि समुदायशक्त्येति वाच्यम् । डमैश्ययस्याप्रकृतितया तदर्थपद्मत्व विशिष्टं पङ्कजोत्तरविभस्यर्यस्यानन्वयापत्तेः । प्रत्ययान हि भ स्यर्थान्वितस्वार्थबोधकत्वनियमात् । एकाक्षरकोशावधूतश क्तिककखादिवर्णानामपि लक्षणयैवोपपत्तौ च कखदिशब्दनाम पि समुदयशत्रयभावपत्तेश्च । अन्ये तु पङ्कजपदे योग एव । पद्मस्वविशिष्टस्मृतिस्तु संस्का राव । तदुद्धधक पङ्कजपदमव । मरययानां प्रकृतिप्रयाज्यप स्थितिविषयान्वयित्वं, तेन विभक्त्यर्थकर्मत्वादेः पद्मविशिष्टेऽन्व यः। धूपोऽस्तीस्यादौ सति तात्पर्यं धूपोपस्थाप्यचन्हौ भवयेवैः कस्त्वान्वयः । संस्कारान्नियतोपस्थितिकपद्मस्वविशिष्टपेत्रदय १ उपस्थितमित्यर्थ इति क' पु० पाठः ।। २ डप्रकृते स यस्य प्रकृततयते ख' पु' पाठः ।