व्याख्या यस्य राज्ञः पुष्पेषोः कुसुमबाणस्य कामस्य इवाऽखवर्गः प्रबलाः शरा बाणस्सवैवीरैर्दुष्परिहरा दुःखेन परिहर्नु शक्याः कृच्छुण प्रतिरोधनीया निवारणीया इत्यर्थ:। यस्योजितया बलवत्या ज्यया मौव्य निष्ठयूती निस्सूतो नितान्तमत्यन्तं निष्ठुरः कठोरो रवः शब्दस्तेन प्राप्तो लब्धोऽग्नवादो युद्धाव्हानाय प्रथमध्वानो यस्य स भुजो युद्धेषु रणेषु राज्ञां नृपाणामप्रतिभानं प्रतिभाराहित्यं विवेकशून्यत्वं भूकत्वं वा कि कर्तव्यताविमूढत्वमित्यर्थ:। विदधे चक्रे, तस्य विक्रामतः पराक्रमशालिनी-देवस्याऽऽहवमल्लदेवस्य, 'नार्मकदेशग्रहणे नामग्रहणम् !' अस्त्राणां कौशलविधी संचालनप्रावीण्यविधौ शस्त्रास्त्रविद्यार्नपुण्यविषये किं बूमः किमपि कथनीयं नाऽस्ति । अवाग्गोचरत्वमेवेत्यर्थः । अत्र शार्दूलविक्रीडितच्छन्दः ॥ ‘सूर्याश्वैर्मसजास्ततस्सततगाः शार्दूलविक्रीडितमिति' । भाषा उस पराक्रमी राजा अहवमल्लदेव की अस्त्र चलाने की प्रवीणता के सम्बन्ध में विशेष क्या कहा जाय, जिसके कामदेव के समान प्रबल बाणों को कोई भी टाल नहीं सकता था और जिसकी शक्तियुक्त मौर्वी के अत्यन्त कठोर शब्दों द्वारा सर्व प्रथम ललकार ने वाली भुजा, युद्धों में शत्रुओं को कि कर्तव्यताविमूढ़ अतएव मूक बना देती थी । इति श्री त्रिभुवनमल्लदेव-विद्यापति-काश्मीरकभट्ट श्री बिल्हणविरचिते विक्रमाडूदेवचरिते महाकाव्ये प्रथमः सर्गः । नेत्राब्जाभ्रयुगाङ्कविक्रमशरत्कालेऽत्र दामोदरात् भारद्वाज-बुधोत्तमात्समुदितः श्रीविश्र्वनाथः सुधीः । चक्रे रामकुवेरपण्डितवरात्संप्राप्ससाहाय्यकः SLLLLS SSLLLLSLSSLL LSSLLLSSSSLLLLLLS سگم صحگئ ہے۔ ---- س - دھ۔ --------------س -- **
पृष्ठम्:विक्रमाङ्कदेवचरितम् .djvu/114
दिखावट