पृष्ठम्:मनुस्मृतिः (मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता).pdf/१६१

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


अध्यायः ३] मन्वर्यमुक्तावलीसंवलिता। १२७ उच्छेषणमिति ॥ तद्ब्राह्मणोच्छिष्टं तावत्कालं निष्ठेत् यावद्राह्मणानां विसर्जनं ब्राह्मणेषु तु निर्गतेषु मार्टव्यमित्यर्थः। ततः संपन्ने श्राद्धकर्मणि वैश्वदेवबलिहोमक- मनित्यश्राद्धातिथिभोजनानि कर्तव्यानि । बलिशब्दस्य प्रदर्शनार्थत्वात् । अतएव मत्स्यपुराणे-'निवृत्त्य प्रतिपत्त्यर्थं पर्युक्ष्याग्निं च मन्त्रवित् । वैश्वदेवं प्रकुर्वीत नेत्यकं विधिमेव च' इति ॥ २६५ ॥ यैश्चान्नैरिति पूर्वमुक्तमपि व्यवधानादबुद्धिस्थं शिप्यसुखप्रतिपत्तये पुनर्वक्तव्य- तया प्रतिजानीते- हविर्यच्चिररात्राय यच्चानन्याय कल्प्यते । पितृभ्यो विधिवद्दत्तं तत्प्रवक्ष्याम्यशेषतः ॥ २६६ ॥ हविरिति ॥ चिररात्रायपदमव्ययं चिरकालवाचि । अतएव 'चिराय चिररा- त्राय चिरस्थायाश्चिरार्थकाः' इत्याभिधानिकाः । यद्यद्धविः पितृभ्यो यथाविधि दत्तं चिरकालतृप्तयेऽनन्ततृप्तये च संपद्यते तन्निःशेषेणाभिधास्यामि ॥ २६६ ॥ तिलैीहियवैर्मारद्भिर्मूलफलेन वा । दत्तेन भासं तृप्यन्ति विधिवत्पितरो नृणाम् ॥ २६७ ॥ तिलैरिति ॥ तिलधान्ययवमाषजलमूलफलानामन्यतमेन यथाशास्त्रं श्रद्धया दत्तेन मनुष्याणां मासं पितरस्तृप्यन्ति । 'कृष्णा मापास्तिलाश्चैव श्रेष्ठाः स्युर्यवशा- लयः' इति वायुपुराणवचनान्माषैरिति कृष्णमाषा बोद्धव्याः ॥ २६७ ॥ द्वौ मासौ मत्स्यमांसेन त्रीन्मासान्हारिणेन तु । औरभ्रेणाथ चतुरः शाकुनेनाथ पञ्च वै ॥ २६८ ॥ द्वाविति ॥ पाठीनादिमत्स्यानां मांसेन द्वौ मासौ पितरः प्रीयन्त इति पूर्वेण संबन्धः । बीन्मासान्हारिणेन मांसेन, चतुरो मेषमांसेन, पञ्च द्विजातिभक्ष्यपक्षि- मांसेन ॥ २६८ ॥ षण्मासांश्छागमांसेन पार्षतेन च सप्त वै । अष्टावणस्य मांसेन रौरवेण नवैव तु ॥ २६९ ॥ पण्मासानिति ॥ पण्मासांश्छागमांसेन प्रीयन्ते, पृपतश्चित्रमृगस्तन्मांसेन सप्त, पुणमांसेनाष्टौ, रुरुमांसेन नव । एणरुरू हरिणजातिविशेषौ ॥ २६९ ॥ दशमासांस्तु तृप्यन्ति वराहमहिषामिषैः । शशकूर्मयोस्तु मांसेन मासानेकादशैव तु ॥ २७० ॥ दशेति ॥ दशमासानारण्यसूकरमहिपमांसैस्तृप्यन्ति, एकादश शशकच्छप- मांसेन ॥ २७० ॥ संवत्सरं तु गव्येन पयसा पायसेन च । वाघीणसस्य मांसेन तृप्तिादशवार्षिकी ॥ २७१ ॥