भावप्रकाशिका ८३५ (१९) लिङ्गभूयस्वाधिकरणम् लिङ्गभूयःसवत् तद्धि बलीयस्तदपि ३३०४३ नन्वस्मिन्नधिकरणे नारायणनुवादस्य सकलविद्योपस्य निर्धारकचग् , उत प्रकृतदहरविद्योपास्यनिर्धारकवमिति विचारो व्यर्थः । दहरविद्योपस्यनिर्णायकवेऽपि दहरविद्यया मोक्षसाधनतया तद्विधोपायस्यैव सर्वविद्योपास्यत्वं सिद्धमेव एकस्यैव मोक्षसाधमज्ञानविषयत्र , नान्यः पन्था' इति इतरविषयज्ञानस्य मोक्ष साधनवश्रुतेरिति चेत् – सस्यम् ; एकस्यैव मोक्षसाधनज्ञानविषयत्वमित्यर्थोपजीवन मन्तरेणापि नारायणस्यैव सर्वविद्यविषयत्वं विधिघल सिद्ध्यतीति प्रतिपाद्यत इति न कश्चिद्दोषः । अलिन्नधिकरणे 'पद्मकोशप्रतीकाश १ मिति प्रकृतप्रयभिज्ञान प्रकृतो दह्यमनूद्य विशोषजीवग्रस्वपरब्रह्मस्वन्नारायणस्वपरमधामायब्रह्मस्वरिवस्त्रादिकं विधीयते, ‘नारायणः परं ब्रश्ने ’ यादीनाम् , ‘स ब्रह्म स शिवः सेन्द्रस्याक्षरः परमस्वरा' इति वक्ष्यसारूप्यात् । न तु, नारायणपरं व्रलेस्यादिवाभयनिर्दिष्टानां मध्ये अभ्यसमानुवादेन अन्यतमस्य विधानस् ; प्रमाणाभावादिति पूर्वपक्ष्यभिप्रायः । भाष्ये दहरविधानन्तरमिति । विद्याशब्दोऽत्र तमतिकवचयपरः । इतरे त्रयोपीत्यादि । ‘सर्वाणि भूतानि चिन्नन्त्यपि स्वपत ' इति चयनप्रयोगPIतर्यदर्शनं लिङ्गम् एषां क्रियाननुप्रवेशेन स्वातन्त्र्ये । यदि हेि क्रियानुपवेशः स्यात् , क्रियाप्रयोगस्यारूपकछवात् प्रातःयेनैषां प्रयोगोऽनर्थकः । ततश्च प्रायलिङ्गन विद्यानिधिरेख स्वतन्त्रोऽयुपगन्तव्यः , न क्रियाशेष इत्यर्थः । यकिश्चेमानि मनसा सङ्कर्षयन्ति, तेषामेव “स कृतिः' इति संकर्षस्य(?) मनस्सङ्कल्पयभिसृतित्वश्रवणमिस्थेचमपदिकमादिषदग्राह्यम् । नन्वसत्याभन्यस्यां प्राप्ताविति । अयं भावः-सस्यं लिङ्गनि मनघंदादीनामक्रियाशेषवेन स्वातन्त्र्य प्रतिपादकानि ; प्रमणप्रापितं तु स्वतन्यमुपोद्वलयन्ति । न चास्ति स्वातन्त्र्यप्रति, पादकमन्यत् प्रमाणम् । न चेदं सामर्थलक्षणं लिङ्ग ; येनेदं स्वातन्त्र्येण प्रति पादकं प्रमाणं भवेत् , तद्धि सामर्थे शब्दगतम् , अर्थगतं वा स्यात्, यथा।
