पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/६५

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
५३
द्वितियोऽङ्कः ।

देवी–(क) इदाणिं पि ण दाव ।

राज

अदतेत्यागता लज्जा दत्तेति व्यथितं मनः ।
घर्मस्नेहान्तरे न्यस्ता दुःखिताः खलु मातरः ॥ ७ ॥

-सर्वथा श्वशुरपरिचरणसमर्थे वयसि वर्तते वासवदत्ता । एष चापरः काशि राजेपाध्याय आर्यजैवन्तिरद्य दैत्येन प्राप्तो विलोभयति मां चारित्रेण । (आत्मगतम्) न किञ्चिदाह। अश्रुपूर्वा व्याकुळ कथं निश्चयं गमिष्यति । भवतु , निवेदयाम्यस्यै। (प्रकाशम् ) ठूयन्तेऽस्मरसम्बवप्रयोजनायागता राजानः ।


(क) इदानीमपि न तावत् ।


इदाणिमिति । इदानीमपि विवाहXऽस्मिन् कालेऽपि । न तावत्, नि. यो गम्यत इत्यनुवर्तते । इह काका अनिश्चयस्यानिष्टता प्रकाश्यते । अदतेति । अदत्तेति वराय न प्रतिपादितेति हेतोः । ळजा , कळे कन्या- दानं हि धर्मः , स नानुष्ठित इति तव पीड़ा भवतीत्यर्थः । अत् एवानिभ्यं प्रति तत्र प्रदोष इत्यभिप्रायः । दत्तेति दानपत्रे इत्यर्थः । मनः तव हृदयम् । व्ययितं दुहितृविरहचिन्तया सत्रातव्यथं भवति । अत एव नैष दारिकाया विवाहकाळ इति स्वयोक्तमित्यभिप्रायः । सेयं तव हृदयस्य दोलायमानता युक्तेति समर्थयितुं सामा न्यन्यायमाह-मातरः कन्याजनन्यः। धर्मस्नेहान्तरै धर्मस्नहयेपैरन्तराले । न्यस्ता निवेशिताः सत्यः । दुःखिताः खलु सजातदुःखा हि भवन्ति , बर्मस्नेडान्तरानु रोधं प्रति क्लिश्यन्त इत्यर्थः ।। ७ ।। सर्वथेत्यादि । अपरः पूर्वगतेभ्यस्ततद्राजदूतेभ्योऽन्यः। चारित्रेण मां वि- कोभयति , कायिराजसहृतेन आवितेन माम् आवर्जयति । एतेन काशिराजय की न्यायाः प्रदानं मे रोचते , तवात्राभिप्रायं ज्ञातुमिच्छामीति सूचितम् । अत्रोत्तरम रूभमन् आत्मनि चिन्तयति-नेत्यादि । अश्रुपूव दुहितृपदानप्रस्तावे पूर्व बाध्यं मुञ्चन्तयिथुः। भवतु यथा तथा वास्तु । निवेदयामि विशष्यं विज्ञापयामि । भूयन्त इत्यादि । भूयन्ते , दूतमुखात् । आगतः दूतद्वारेण याज्ञितमुपस्थिताः । यद्यपि दूतानामेवागमने जातं, तथापि राजार्थमेव तदिति ज्ञासु आगवन्नोप्रचारः ।