पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/३८

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
२६
प्रतिज्ञायौगन्धरायणे सव्याख्याने
हंसकः-(क) अण्णं च दाणि अच्चरिअं । अञ्जोङमाणुणएण
तर्हि एक्को वर्चसिदो अकय्यं कर्तु। सो दक्खिणाहमुहं परिवति अ भट्टारं
समरवाआमसङ्कोहिदाणि णिरुवआरं सद्भिविअ केसाणि पीडिअ करेण क-
रवाळ पहारवेग उcपदइदुकाम आधावन्तो
यौगन्धरायणः- हंसक! वृत्तान्तं तावदधारय. यावदहमुच्छंसामि ।

(क) अन्यच्चेदानीमाश्चर्यम् । अन्येन्यनुनयेन तत्रैको व्यवसितोऽकार्यं
कतुम् । स दक्षिणाभिमुखं परिवर्य भर्तारं समरल्यायामसंक्षोभितान् नैरुपचर
संक्षिप्य केशान् पीडयित्वा करेण करवालं प्रहारवेगमुपादयितुकाम आधावन्

दिवाक्ये शब्दतेऽर्थतश्चानूदितवान्, यथा। -‘हतोऽनेन मम भ्राता मम पुत्रः
पिता मम । मातुटे भागिनेयश्च ६षा संरब्धवेतस । ” ( परिच्छे ४.) इति ।
अयमर्थः स्वप्नवासवदत्तपद्धते वितमस्माभिर्विचरितः ।।
ततस्तत इति ॥
अण्णं चेत्यादि । आश्चर्यम् अद्भुतम् । तच्च विवरीष्यमाणां दैवघटनमनु-
सन्धाय । अचाहिदं इत्यपि पाठः । अन्यच्च अस्याहितम् , एकं महाभयस्थानं
बन्धनात्मकमुक्तम् अपरं च महाभयस्थानं संभूतमित्यर्थः । तस्यैव विवरणम् अ
न्योन्येत्यादिना । तत्र तेषु पपेष मध्ये । अन्योन्यनुनयेन परस्परस्य सन्स्वनेन
स्व कुरु स्वं कुर्वि’ति परस्परं प्रति तेषामेव प्रार्थनवाक्येनेत्यर्थः । एकः अकार्ये
कर्तुं व्यवासित, पापिष्ठः कश्चिद्गते कसे क्रभुम् उद्युक्तः । एक इत्युवत्था
अन्ये सर्वेऽन्याननुनीय प्रेरयन्तोऽपकर्षे स्वयं न प्रवृत्ता इत्यर्थसिद्धम् । तेन पा-
निमपि स्वयमनुष्ठानवैमुख्यजननी तस्याकर्थस्य गीतायाः परा काष्ठा तदनुष्ठातुः
पापिष्ठता च ध्वन्यते । अत्रओआणुणएण तर्हि' इति क्कचिन्न पठयते । तदT
तूत्तनेऽर्थे: । दक्षिणाभिमुखं परिवर्थ, उत्तानशriयेतमपवेतनेन दक्षिणाभिमुख
कृत्वेस्यर्थः समरव्यायामसंक्षोभितान् युद्धव्यापारव्याकुलितान् । निरुपचारम् उप
चारो भाव्यालङ्कारादि , तच्छून्यं यथा भवति तथा । करवाल खङ्गम् । उत्प
दयितु काम अधावन्निति, आधष्य दीयमानो हि खङ्गप्रहरः सवेगो भवति ।
इह ‘हुंकाममनसेरपि ' इति तुमुनो भलेषः ।।
हंसकवाक्ये खवशेषे दुःखमसहमान आह-हंसकेत्यादि । अहं यावद्
यकाळावधि । उच्छंसामि दुःखादाश्वसिमि । तावत् तत्कालावधि । वृत्तान्तम्