पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/३२

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
२०
प्रतिज्ञायौगन्धरायणे सव्याख्याने
हंसक–(क) तदो अनजी विदणिद्दिढेण सवहेण णिवारिअ अमर्च
णीळवळाहआदो हस्थिरो ओदरिअ सुन्दरपाडळे णम अस्सी आङाहिक
अणद्धगए सुय्ये विंसीदमतेहि पदादिहि सह पआदो भट्ट ।
यौगन्धरायणः—विजयाय । हा धिक् , नेहात् पूर्ववृत्तान्तो नावे
क्षितः । ततस्ततः ।
हंसकः -(ख) तदो दिउणं विअ भद्धाणं गच्छअ साळझुळुक्खच्छ
आए सवण्णणटुणीळदाए परुब्बासिदेहि असरीरविणिक्खित्तेहि विअ दन्त
जुअलैहि सूइदो ऽणुसदमत्तेण विअ दिट्टो से दिव्ववारणपडिच्छन्दो ।

(क) तत आमजीवित निर्दिष्टेन शपथेन निवार्यमत्यं नीलवलाहकाद् ह
स्तिनोऽवतीर्य सुन्दरपाटलं नामाश्वमारुद्यानञ्चगते सूर्ये विंशतिमानैः पदातिभिः
सह प्रयातो भर्ता ।
(ख) ततो द्विगुणमिवाध्वानं गत्वा सालवृक्षच्छायायां सावण्र्यनष्टनीलतया
प्रोद्भासिताभ्यामशरीरविनिक्षिप्तभ्यामिव दन्तयुगलाभ्यां सूचितो धनुःशतमा
त्रेणेव दृष्टः स दिव्यवारणप्रतिच्छन्दः।

तदो इत्यादि। आमजीवितनिर्दिष्टेन आरमजीविते विषये निर्दिष्टेन
स्वजीवितं निर्दिश्य कृतेनेत्यर्थः । एतेन शपथस्यालङ्कनीयता सूचिता । अनर्धागते
अनघून अर्धन्यूनेनैकदेशेन आगते, किञ्चिदुदित इत्यर्थः। विंशतिमानैः विंय
स्यैव, न तु ततोऽधिकैः । प्रयातः प्रस्थितः ।
विजयायेति । विजयाय नीलहस्तिसाधनाय । प्रयात इति प्रकृतं खम्बध्यते ।
इह काका निस्सहायस्य विजयाय प्रयाणमिदमनुचितमिति सूचयति । हा धिगिति
निन्दायांवक्ष्यमाणमनवेक्षणं निन्दितमिस्यर्थः । स्नेहात् हस्तिग्रहणकौतुकात् । पू
र्ववृत्तान्तः पूर्वः अनुभूत: वृतान्तः शत्रोः प्रद्योतस्य स्वपराभवोद्यमवार्ता । नावे
क्षितः न चिन्तितः । अवेक्षणे हि प्रद्योतच्छल-वेगशङ्कया हस्ति नमसहायो ना
भिगच्छेदित्यभिप्रायः ।
तदो इत्यादि । द्विगुणमिव अध्वानं गत्वेत्यनेन एकगुणध्वगमनपेक्षिते
काले द्विगुणध्वगमनमतिवेगसाध्यमुक्तम् । तेन चातिसम्भ्रमः सूचितः। सवप्ये
नष्टनीलतया साळवृक्षच्छायया यत् खवर्यं समनवणवं तेन नष्टः विविच्याहीत