पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/३१

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
१९
प्रथमोऽङ्कः ।
हंसकः--(क) णहि णहि । पसादिअ भट्ट अमच्चेण विण्णाविदो.
णहु दे एळावणादणं वि दिसागआणं गहणं ण सम्भावणीअं । अचिदु
दुरारक्खदाए आसण्णदोसाणि विसअन्तराणि । तर्हि णिळ्ळज़ णिरभि
जणो पच्चन्तवासी जणो । ता पदादिमत्ताहिट्टिदं इमं गृहं करिअ सव्व एव्व
गच्छामो , ण एकइण सामिणा गन्तवं त्ति ।
यौगन्धरायणः—अपि महाजनसमक्षमेवमुक्तः स्वामी रुमण्वता ।
एवमप्यवक्तव्यां स्वामभाक्तमच्छामि । ततस्ततः । ।

(क) नहि नहि । प्रसाद्य भर्तामात्येन विज्ञापितः--नखळु ते ऐरावणा
दीनमपि दिशागजानां ग्रहणं न सम्भावनीयम् । अपितु दुरारक्षतयासन्नद
घाणि विषयान्तराणि । तत्र निठी निरभिजनः प्रत्यन्तवासी जनः । तत्
पददातिमात्राधिष्ठितभिदं यूथं कृत्वा सर्व एव गच्छामः, नैकाकिना स्वामिन ।
गन्तव्यमिति ।

णहीत्यादि । नहि नहि नैवोपेक्षित इत्यर्थः । निषेधस्य द्विरुक्तिदव्यय ।
प्रसाद्य अनुनय । दिशागजानामपि, किमुत सामान्यगजस्येस्यपिशब्दार्थः । गहणं
वनं, ग्रहणं वा । नखळु न सम्भावनयं सम्भावयितुमाक्रमितुमशक्यं नैव भवति ।
अपितु तथापि ! दुररक्षतया दुःखेन आरक्षितुं शक्यानि दुरारक्षकाणि तेषां भावस्तता
तया । आसन्नदोषाणि सन्निहितानर्थानि । विषयान्तराणि देशविशेषाः । आसन्नदो
षत्वं च दुर्जनाधि बासस्थानत्वादित्याशयेनाह---तहिमित्यादि । निरभिजनः दु-
कुलः । प्रत्यन्तवासी प्रत्यन्तोऽनार्यदेशः , तद्वसी । एतेन कृत्याकृत्यविवेकविक
लता ध्वनिता । सर्वे समस्ताः, गजयूथविनियुक्तपदाव्यतिरिक्ताः परिवाराः स्वामी
अहं चेत्यर्थः ।
अपीत्यादि । अपिशब्दः कच्चिदर्थे कामप्रवेदने । महाजनसमलै, परिजनस-
मूह इह महाजनः, तस्य समझे प्रत्यक्षे यथा भवते तथा । एवमपि अनेन प्रका-
रेणापि । अवक्तव्याम् इच्छामि निरपवादां मन्ये । इच्छतीति पाठे रुमण्वान् आ
र्थिकः कर्ता ।