पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/१३९

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
१२७
चतुर्थोऽङ्कः ।

 भरतरोहक– भो यौगन्धरायण ! किं ते भूयः प्रियमुपहरति महा सेनः ।

 यौगन्धरायणः-—यदि मे महासेनः प्रसन्नः, किमतः परमिच्छामि ।


 भो इत्यादि । ‘उपहरामीति महासेनः' इति क्वचित् पाठः।।

 यदित्यादि । अतः परं, सवासवदत्तमस्वामिप्रत्याहरणानुमोदनाद् अन्यत् प्रियम् ।

 इत्थं नाटिकायः कथावस्तु परिसमापितम् । इह खलु नायकव-कार्यानि चहकत्वाभ्यां वत्सराजयौगन्धरायणयोः प्राधान्यं तावन्मङ्गललोकव्याख्यायासु ‘पपादितम् । कार्यं च प्रद्योतच्छळनाद् वत्सराजस्य परित्राणम् । प्रद्योतो हि सम्राडू वत्सराजमभिलषणीयवरगुणसम्पन्नमविधेयमर्मनो विधेयं विधाय जामातृतां ने तुकामः कदाचिद् गजबरीकारव्यसनवयान्नागवनं गतं कषटमीलहस्तिप्रदर्शनेन च्छत्रयित्वावजित्य स्वर्णऽवरुद्धवान् । तच्च परित्राणं छलनस्थ चिकीर्षितवदशायां वत्सराजनागवनशमनप्रतिषेधेन वा, कृतत्वदायमवजितवत्सराजप्रत्यानयनेन व सम्पद्यते । तत्रादिमः परित्राणस्य प्रकारो यौगन्धरायणेन साधयितुं न परितः , यतो नावनगमनप्रतिषेघसन्देशस्य प्रेषणं प्राप्तकालं कर्तुमुद्युञ्जानोऽसौ श्वःकरणी यस्वेन सङ्कल्पितपूर्व नागवनगमनं मृगयाचपळाद् वत्सराजेन ह्यः कृतमनर्थोपहितं चाज्ञासीत् । द्वितीयस्तु प्रकारो बहुभि३छझपायै: खोचितः । तदिदं कथं प्रति यौग २धरायणस्य यदौसुक्यं खळक ! सजस्त्वम्’ (अ. १.) इति सूच्यते, चेयं का- येस्यारम्भावस्था ।

 वत्सराजच्छलनस्य निष्पन्नस्वे इंसकमुख विशते वत्स राजप्रत्यानयनोपाय . सिद्धये यौगन्धरायणस्योन्मत्तवेषधरणेन उज्जयिन्यां छनवस , निजगूढपुरुषाणां स्थानस्थानेषु स्थापनं, प्रद्योतपुरुषाणां दानोपधिना स्वायती करणमित्येवम्प्रय कर्म कयेत्य यत्नावस्था भवति ।

 प्रयाणसोकयेsiतमहता यत्नेन सुविहितेऽथि वत्सराजं वासवदत्ताकामुक- तामापद्य उज्जयिनीतः प्रयातुमनोहनं विज्ञाय कार्यस्यपायं शङ्कमनेन यौग- धरायणेन वास्रवदतासहितवत्सराजभयाणानुकूलाचरणप्रतिज्ञया कार्यस्य प्रा थप्तिसम्भवोपपादनात् प्राप्याशावस्था कNर्यस्य प्रकाशित ।

 वाहनीकर्तव्यभद्रवतीरिचरकरथ्यागेररक्षकवशीकरणदिकर्मणा निरपा . यफलप्राप्तिनिर्धारणस्य प्रतिपत्तेर्नियताप्तिलक्षणा चतुर्थी, कार्यस्यावस्था द्योतिता ।