पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/१३६

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
१२४
प्रतिज्ञायौगन्धरायणे सव्याख्याने
भवतां चाग्रतो यातः शेषकार्येषु का कथा ।
समूलं वृक्षमुत्पाट्य शाखश्छेत्तुं कुतः श्रमः ।। २१ ।।

(प्रविश्य)

 काञ्चुकीयः-(कर्ण) एवमिव ।

 भरतरहक--प्रकाशमुच्यताम् ।

 कञ्चुकीय-

कारणैर्बहुभिर्युक्तैः कामं नापकृतं त्वया ।
गुणेषु न तु मे द्वेषो भृङ्गारः प्रतिगृह्यताम् ॥ २२॥

 भवतामिति ! भवतां च अग्रतो यातःये मया खाश्चादपकृताः मां स द्योवध्यमिच्छन्ति तेषां युष्माकमेव पुरस्तान्निर्भयं प्रातऽहम्। शेषकार्येषु क्रौशाम्बी यानादिषु । का कथा का वार्ता सुकरता किमु वक्तव्येत्यर्थः। का व्यथेति क्कचित् पाठः । महाकार्यनिर्वाहिणः क्षुद्रकार्यसाधने कः प्रयास इति सामान्यं गमयितुं विशेषं निदर्शयति--समूलमित्यादि । वध्यस्यैकाकिनो निरायुधस्य शत्रुहस्तगतस्य च स तोऽप्यात्मनः कौशाम्बीयानं सुखसाध्यं वदन् यौगन्धरायण एवं मन्यते--मान न्नस्यापि जामातुर्मानं संवर्धयेद् बुधः । स्वसुईनेंऽर्जुनायापि ददुर्विचानि वृष्णयः । इति भगवद्दरायणसुभाषितस्थया प्रद्योतो दुहितृवात्सख्यनिमित्ताथा जामातृप्रिय विधित्सया वशंवदो भूत्वा मामबाधमानः स्वामिपार्श्वमनुप्रेषयिष्यतीति ।। २१

 कथं इति । भरतरोहकस्य कणं प्रथमं कथनं करिष्यमाणराजन्देशनिवेद नानुमातिग्रहणार्थम् ॥

 अनुमतं ददाति. -प्रकाशमिति । प्रकाशम् , उच्यतां यौगन्धरायणसवि ये निवेद्यतम् । अर्थाद् राजसन्देशः ।

 कारणैरिति । वया, कामं नापकृतं, बहुप्रकारं छठं प्रयुक्तवतापि भवत ममापकारो न कुत इत्यनुमन्थे । मद्वद्धवत्सराजमचनं तद्धरणं मरकन्याहरणं च वया इतं नाहमपकारं मन्य इति भावः । कुतः, युकैः उपपनैः । बहुभिः कारणैः । तानि च। --स्वामिनो रक्षणीयता, शत्रुप्रयुक्तस्य च्छळस्य प्रतिकर्तव्यता, स्वाकीर्तेः परिहर्तव्यता, भर्तृपिण्डस्य निर्यातयितव्यता स्वास्यभिलाषस्यानुवर्तनीयता, मक न्याया मत्पूर्वसङ्कर्षतभर्तृहस्तप्राप्तिरिस्येवमादीन्यूहनीयानि । गुणेषु अमास्यसाचि तेषु बुद्धिमन्त्रयैर्यश्वामिभक्त्यादिषु त्वद्तेषु मदिष्टलाभे च। से, द्वेषः न अपरि