पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/१३

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


॥ श्रीः ॥

श्रीगणेशाय नमः ।

महाकविश्रीभासप्रणीतं

प्रतिज्ञायौगन्धरायणं

महामहोपाध्याय गणपतिशास्त्रिप्रणीतया व्याख्यया समेतम् ।

( नान्द्यन्ते ततः प्रविशति सूत्रधारः।)

सूत्रधारः-
पातु वासवदत्तायो महासेनोऽतिवीर्यत्रान् ।
वत्सराजस्तु नाम्ना सशक्तियोंगन्धरायणः ॥ १ ॥

वन्देऽहं विन्नराजं च वाग्देवीं च पुनः पुनः।
पूर्यन्ते यत्कृपालेशान्मइक्षु नग्नमनोरथाः ॥
ग्रन्थानां ये सुवर्णानमकर्कशमनीरसम् ।
तन्वान्ति निकषं चेतस्ते जयन्ति सचेतसः । ।
श्रीभसरूपकस्तोमे मया .रससरस्वति ।
व्याख्या प्रतिज्ञाभिख्यया नाटिकायाः प्रणीयते ।।
अथ श्रीवाल्मीकिव्यासेदेऽथस्तत्रभवान् श्रीभसः प्रतिज्ञायौगन्धरायणा
भिधान रङ्गप्रयोगप्रधानां नाटिकां चिकीर्धस्तदारभ्भे प्रयोगसम्यनिष्पयादिपरि
पन्थिदुरितप्रशमैौपयिकं पूर्वरङ्गप्रधानाङ्ग. मङ्गलश्लोकपाठम्, उपक्रम्यमाणप्रयोगस्य
कथावस्वंस्य निवेदनं च प्रयोगनिर्वाहपूर्वहेण सूत्रधारेण रङ्ग प्रथमसमाचरणीयं
पश्यन् सुत्रधारस्य प्रवेशं तावद् आह-नान्द्यन्ते ततः प्रविशति सूत्रधार इति ।
नन्दिरानन्दः तस्या इयं नन्दी गीतवाद्यवादनादिक्रिया, तस्या अन्ते । सा हि
प्रयोगारम्भे देवतापरिषदानन्दार्थानुष्ठीयते । यद्यप्युक्तव्युपरया देवस्तावकमङ्गल
श्लोकपाठोऽपि नान्दी भवति, तथापि सा लोकनान्दी सत्काव्यरूपस्वाद् रङ्ग
प्रयोगयोग्या रङ्ग एव प्रयोक्ष्यत इति तदतिरिक्कैव नान्दीह ग्राह्या । ततः तद
नन्तरं नान्दीपरिसमाप्यव्यवहितोतरकाल इत्यर्थः । वृत्रं प्रयोगानुष्ठानं तद् धारयति
निर्वाहयतीति सूत्रधारः । प्रविशति अर्थाद् रङ्गम् ॥