पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/१२३

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
१११
चतुर्थाऽङ्क
नवं शरावं सलिलैः सुपूर्णा सुसंस्कृतं दर्भकृतेतरीयम् ।
ततस्य मा भून्नरकं स गच्छेद् यो भर्तृपिण्डस्य कृते न युध्येत् ॥ ३ ॥

खल्वार्ययौगन्धरायणः। अये अयमत्रभवान् आर्थयौगन्धरायणः । य एषः निशितविमलखड़ः संहृतोन्मत्तवेषः कनकरचितचर्मव्यप्रवामाग्रहस्तः । विरचितबहूचीरः पाण्डराबद्धपटुः सतडिदिव पयोदः किञ्चिदुद्वर्णचन्द्रः । अहे महत् प्रवृत्तं युद्धम् ।


 नवमिति । यः भर्तृपिण्डस्य कृते भुक्तस्य स्वाम्यन्नस्यथं । न युध्येत्, तस्य अनिष्क्रीतभर्तृपिण्टस्य पुंसःसलिलै: जनैः। सुपूर्ण, खालिलस्य पूर्णमिति पाठे सम्ब न्धस।मान्ये षष्ठी । सुखं€कृतं सुङ डंस्कृतम् आभ्युदयिकैर्मन्त्रैराभमन्त्रितं। दर्भकृतोलीयं कुशपरिवेष्टितं । तद् भर्तुधिpडार्थयोङमत्रलभ्यतया प्रसिद्धं । नवे नूतनं । शरावं पात्रविशेषः । अथद यथोक्तपात्रोपहारसर्वकारः । भा। भूत् न स्यात् । न केवलम थळमस्तस्य, किन्तु सोऽनर्थमपि कृतघ्नस्यात् प्राप्नेहीत्याह--सः, नरकं रौरवा , दिकं पापफलभोगस्थानं । ज्छेत् , नरकं च गच्छेदिति पाठे ख इयर्थळभ्यं, चका रश्च शरावसकाराभावसमुच्चयार्थः । अतो विशिष्टपात्रोपहारसस्कारलाभाय नरकाप्रा प्तये च यावच्छकि युध्यध्वमित्यभिप्रायः युध्येदिति परस्मभेदमर्षम्, अनुदाचेव लक्षणात्मनेपदानिश्यत्वप्रयुकं वा । कौटिलीयार्थशाचे योधयुद्धप्रे(खाहनप्रकारो पदशप्रकरण स ते गयो रणाम् इति औतं प्रमाणं प्रथममुपदर्य लो कोऽयं स्फूतिकल्पः प्रमाणतयोदाहृतः कौटिल्याद् मासस्य पुरातनतां गमयतीत्यव- -गन्तव्यम् । ३ ।।

 केत्यादि । य एष इति लोकान्वयि ।

 निशितेति । निश्चितविमलखङ्गः तीक्ष्णवच्छकृपाणः । संहृतोन्मत्तवेषः स हृतस्य उन्मत्तवेषो येन सः । कनकरचितचर्मव्यग्रामाग्रहस्तः कनकराश्चते स्वर्णालङ्कृते चर्मणि श खनिवारणसधने फळकाख्ये व्यग्रो व्यापृतः वामः अग्रह स्तः यस्य सः । विरचितबहु चीरः विराचितानि देह विन्यस्तानि बहूनि चीराणि वस्त्राणि येन सः । पण्डराबद्धपटुः पण्डर आबदः पट्टः उष्णीषपट्टी। येन स: । य एषः । सवड विद्युद्युक्तः । किञ्चिदुई ऍचन्द्रः ईषदुद्वान्तचन्द्रः । पयोद इव मेघ इव । भवतीति शेषः । इहोपमय कनकतद्धितेः पट्टचन्द्रयोश्च बिम्बप्रतिबिम्बभाव: ॥ ४ ॥

 अहो इत्यादि । ‘अहो प्रतिभयमिदं युद्धम्' इति कापि पाठः ।