तिमंनाघुपाधिवैधुर्याद्रन्त्रतत्त्ववुद्धिवन्नानाव्यक्त्तिदर्शनजमंस्कारगम्यं श्रसाधयतीदि चेन्न! एुकसुप्तिडन्तावच्छेदेन तदुपपत्तेः, अन्यथा रिनिमित्तकः स्फोटेऽपि पदादिञ्यवहार इति स्वयमवे परिमावय[१]। किं तएहि प्रतिपादकम् ? क्रमवद्रर्णसंहतिरिति ब्रमः ।
न्यायलीलावतीकण्भरणम्
तत्रास्लामर्थ्यात् प्रत्येकं सकेताभावात् आशुविनाशिनां कममाविनां
न्यायलीलवतती प्रकाशः
वर्णग्रहनिरपेक्षा तत्पर्ततिः कुतो न भवतीत्यत आह रत्नतत्त्वबुद्धिवदिति । अत एव नापाततस्तदेनुपलम्भात्तदमावः, नानाकर्ण॑ज्ञानञन्यसंस्कारणब्यङ्गयत्वात् , यथा रत्नतत्वं नानातज्जतीयज्ञानयसंस्कारउ्यङ्गयमित्यर्थः । यद्यकार्थज्ञानजनक्त्वोपाध्यननुसन्धानेध्नेऽपि एक् पद्भित्ति धीस्तदेकसुप्तिङ्न्तावच्छेदे नैवेत्याह एकेति । अन्यथति । अन्यथा स्फोटत्वावित्तिवेऽपि कश्चित्पदःव्मा स्फोटः कञ्चिद्धाक्यात्मेति बिचि्रव्यवहारः कथमित्यर्थः । ननु वणौ: प्रत्येकमर्थघियमाद्घीरन् मिकिता वा? नाघः, प्रत्येकं तत्र सङ्केतासानःत् , नान्त्यः, आशुनाशिनां क्रमभाविनां मेलकामावात् , ततोऽर्थप्रत्ययान्यथोपपत्तेर्वर्णव्यङ्गयस्फो टाख्ग्रमर्थप्रत्यायकमन्यद ङ्गीकर्त्तन्यामित्या्लन्धानास्पुच्छति कितर्हीति । उत्तरं क्रपवदिति । क्रमक्ष्चनुपूर्वीतद्विशिष्टा वणसहतिः। वर्ण-
न्यायलीलवतीप्रकाशविवृतिः
रः ? तस्येवान्यत्र, प्रल्याखकत्वेन एकवर्णस्यैव यत्र प्रत्यायकत्वं तत्रावश्यं तत्कल्पनादिति भावः । अन्यथेति । एकसुप्तिङन्ता वच्छेदेन पदस्फोटत्वे नानातद वच्छेदो वाक्यस्फोटत्वे प्रयोजकतया त्वेयापि वाच्य इति. भावः । अनवयवाऽखण्डस्फोरः मिष्यक्स्य्थं नानावणंगोचर समूहालम्बनस्य त्वयापि स्वीकारादति मावः । यद्यपि स्फोटाभिव्यंजको वायुरेव वदभिन्यक्त्यथमेव च प्ररितेन वायुना वर्णनिष्पत्तिस्तदभिओयक्तिर्वा, आमिज़क्षार्थं प्रक्षि्तदध्यादिना वाजिननैष्पत्तिवत् कृपाणदर्पणादिमुखदैर्घ्यपारिमःण्डल्यबुद्धिवद्वा इति तत्सिद्धा न्तान्नदं बाघकम्। न च चरमोत्पात्तिकाले प्रथमस्यासत्त्वात् कथं स्फोटोतपत्ति-
- ↑ इति भावयति भा० पु० पाठः ।
