वाहस्य नीलज्ञानप्रच्युतिनिवृत्तिरुपत्वाभावात्[१] । न ततीयः । ज्ञानाङ्गानसाघारणस्य नीलमात्ररूपस्यासिद्धेः । नापि प्रकाशन सार्द्धंं विषयविषयिभावः। नीलतञ्जञानयोरतिरिक्तस्य सस्बन्धस्याभावात्। स्वाभाविकः सम्बन्ध इति चेत्; नः स्वमावप्रभवस्यापि सम्बन्धस्याभावात्। स्वभावः [एव] सम्बन्ध इति चत्, न,असम्बद्धस्येन प्रतीयमानयोर्नीलतद्वेदनयोः सम्बन्धरूपताग्याधातात् । असम्बद्धस्यैव सम्बद्धव्यवहारजनकत्वमिति चेत् , न, सम्बन्धाभावाक्रान्तस्य तत्सत्ताज्यवहारजनकत्वविरोधात् सर्वत्र सम्बन्धेच्छेदपरपङ्गाच्च। तन्निरूपणा धीननिरूपणतवं तद्रिषयत्वमिति चेत्, न, विषयविषयिभावानिरुक्तौ तस्येदं निरूपणामित्यस्यैवासिद्धेः । तेन व्यपदिश्यमानत्वमिति चेत्, न, व्यपदि-
न्यायलीलावतीकण्डाभरणम्
स्यादित्याह-वाहयस्येति । ज्ञानाज्ञानेति ! एकस्य विरुद्धोमयसाधारण्यामावादित्यर्थः। नापि विषयविषयिभाव इत्यत्र प्रकाशमानत्वामित्युषञ्यते। अभवादिव्युपलक्षणमनभ्युपगमाच्चल्यपि द्रष्टव्यम् । स्वाभाविकः सम्बन्ध इत्यत्रापि प्रकाशमानत्व मित्यजुषल्यते । स्वभवेति। न हि ज्ञानविषयाभ्थां कक्ष्चित् सम्बन्धो जन्यत इत्यर्थः । ज्ञातता च त्वया नाभ्युपेयेत इति भावः । तद्धितस्य स्वार्थिकत्वविवक्षायामाह--स्वमाव एवेति । क्षनविषययोः सम्बन्धरूपत्वाभावादित्यर्थः । सम्बन्धाभावेति । तथा सति सर्वत्र सम्बद्धन्यवहारः स्यात् सम्बद्धस्याभ्युपगतस्यापि विलोपः स्यादित्यर्थः । तस्येदमिति । षष्ठयर्थस्य सम्बन्धस्यापि
म्यायलीलावतैप्रकाश्ः
नीलतद्विज्ञान[२]मात्रवृत्तेरिति शेषः। स्वाभाविकं स्वभावजन्यं वा स्वभाव एव वा । आघे स्वभवेति । अलुपङ्न्धरित्यर्थेः । अन्त्यमाशङ्कय निराकरोति--स्वभाव इति । सम्बङ्होच्छेदेति । सम्बन्धं विना तद्न्यवहा-
न्यायलीरावतीप्रकाशविवृतिः
शसत्त्वान्नास्ति द्विशित्यत आह--नीलतन्हानमात्रेति। अन्यथा तु गुणान्तरे
