कत्वं येन वा निरूपणं तस्य तद्विषयात् । कारणमेव साक्षा-
न्यायलीखवतीकण्डाभरणम्
यद्यपि यत्रेति विषयसप्तमी । येन वेति । तद्धिषयत्वमेव तन्निरूपकमिव्युभयत्रात्माश्रयः, व्यवहाराजनकमुपेक्षाज्ञानमिति तत्राव्यातिस्तथापि विषयत्वं ज्ञानस्व रूपमेव । ननु स्वरूपस्य विशषाद् घटज्ञानं पटविषयकमपि स्यादिति चेन्न, स्वरूपस्यैव विलक्षणत्वात् । न हि यद् घटज्ञानस्वरूप तदेव पटज्ञानस्वरूपमपि तेषां च स्वरूपाणामननुगमेन घटादिना विषयेनैवानुगम।त् दण्डिनीवदण्डेन । ननु धमौन्तरमेव विषयत्वमस्तु यस्थाम्रहात् चैत्रस्य ज्ञानस्वरूपे ज्ञाते चैत्रो घटे जानाति न वेति संशयः, अन्यथा स न स्यादिति चश्च, तत्र तदीयतस्याग्रहात् सशयः । तदीयत्वं हि तत्सम्नद्धव्यवहारजनकत्व तत्सम्बद्धस्वरूपं वा । अन्यथा घरटमावभूतटयोर्विशकलितयोर्ज्ञाने घटाभाववद् भूतलभिति प्रतीतिः स्थात् । किञ्चैवं पदाथौन्तरमेव विषयत्वं स्यात्तच्च प्रतिषिद्धम् । किञ्च विषयतापि तदीया सम्बन्धान्त राधीनेत्यनवस्थापात्तिः। कारणमेवेति। श्रमे च न रजतं कारणमिति न विषयः स्यादैत्य्थैः। साक्षात्कारिज्ञानेऽप्यकारणं
न्यायलीलवर्तीप्रकाशः
तेन व्यवहाराज्ञननात् योग्यतायाश्च तदवच्छेदकरूपप्रहं विना जातुमशक्यत्वात् तद्विषयत्वस्यैव तद्वच्छेदकतायामात्माश्रयापत्तेः तस्माद्धर्मान्तरमेव विषयत्वम् । कथमन्यथा घटं जानति चैत्रे चेत्रः किंञ्चिजान्नाति अयं च घट इति विज।नतां घटविषयकज्ञानषाक्ष्चैत्रो न वेति खश्चयः स्यात ।
अश्राहुः । क्नस्वरूपमेव विषयत्वं न च तज्ज्ञा नस्वरूपमन्यत् येनातिभ्रसङ्गः। तेषां ज्ञानानां प्रतिस्वं भेदेऽपि घटेन विषयेणाुगमात् दण्डिनीव दण्डेन । यद्वा तदनुव्यवसाक।रणत्वावच्छेदकरूपवत्त्व-
न्यायलीलावतीप्रकाशविगृति
पटविषयत्वं स्यात ज्ञानरूपत्वस्याविश्छेषादित्यत आह-न चेति । तथा च तज्ज्ञारुपत्व तद्धिषयत्वमिति नातिप्रसङ्ग इति भावः। नन्वेवमनयुगम इत्यत आह--तेषमिति। तदनुव्यवयिति। तस्य ज्ञानस्यानुन्यवसायात्कारणत्वावच्छेदकं यद्रूपं घट।दि तदेव विषयस्तस्वमेव विषयत्वं तन्निरुपक-
