ज्योतिर्नियन्धः । ३४५ लाख्यः ॥१॥रुद्रयामळे-घनुकूलग्रहव्यूहः कर्तध्यो युद्ध फर्मणि । रिपूणां प्रतिकू लस्य कार्यो व्यूहो ग्रहस्य वा ॥ २ ॥ मूलपलभे–पळकाप इक्तियद्वयूहो चंलाकघ्यः कृतो रणे । काकव्यूह काकसंघो बलाकाव्यूहभङ्गकः ॥ ३ ॥ तावु भाघपि भज्येते श्येनब्यूटेन निश्चितम् । एको रथोऽग्रे कर्तव्यः पक्षादिपदसप्त कम् ॥ ४ ॥ त्रिंशदथाः खगिशतं पात्रं कुन्तधरास्तथा । मध्येऽष्टं रथिनाम्नि शदश्वः पथाद्भजद्वयम् ।। ५ । ततः सर्वगतं सर्वं श्येनव्यूहः स उच्यते । अग्ने द्वौ पृष्ठगधान्ये क्रौञ्चव्यूहः स उच्यते ॥ ६ ॥। घलाकफाक लैौचेन क्रौञ्चः श्येनेन भज्यते । अग्रे रथद्वयं पश्चाद्रजाः सप्त व्यवस्थिताः ॥ ७ ॥ तत्पृष्ठे विंश तिरिभाः पञ्चाशदधिवाहकः । सप्त सप्तरथाः पावें गमौ ही बौ ततः स्थितौ।८।। तत्प्रमाणं रथैर्वेदी बहिस्तद्वद्रजाः स्थिताः । मध्ये पदातयो वाहाः पार्श्वयोश्च तुर् द्रुमाः ॥ ९ ॥ विज्ञेयः शकटव्यूहो न भेधस्रिदशैरपि ! अत्रे यत्रयं पृष्ठे गजाकारो राजन्नजः ॥ १० ॥ स्यन्दनाः पञ्च पञ्चैव पावकोणचतुष्टये । मध्यं प्रपूरयेदवैलीङ्गूलगजमालिक ॥ ११ ॥ मध्ये खड्गधनुष्मन्तः पार्थयो रथिनो गंजाः । पृष्ठतः सकला सेना सिंहव्यूहः स जायते ॥ १२ शफटव्यू इकालेन सूचीब्यूहेन भिद्यते । पञ्चव्यूहस्तु सिंहेन सूचीककेन भिद्यते ॥ १३ ॥ गजपोडशकं मध्ये वृत्ताकारेण कल्पयेत् । बाह्यतो रथिभिर्देष्टयं तद्वा कुन्तधा रक(काः) ।१४। शरचापधरा खु खङ्गचर्मधरास्तनःयतोऽचैः समाचेष्टय पक्तत्रितयतः क्रमात् ॥ १५॥ पुनःपुनः प्रकुर्वीत यावद्भवतेि वाहिनी । चक्र वयूः स विज्ञेयो दुर्मेधस्त्रिदशैरपि ॥ १६ ॥ अन्तरे रथपेकैकं स्थानपृष्ठेषु कल्पयेत् । तदन्तरे गजान्पञ्च नश्वधान्स्थापयेत्ततः ॥ १७ ॥ ततः पती पञ्चदश पत्रे पत्र प्रकल्पयेत् । तन्मध्ये स्यन्दनान्सप्त गजांश्चैव त्रयोदश।।१८ एकोनविंशतिइन्पदातिवधूविंशतिः । गनैरश्वैः पूरणीय पत्रमध्यस्थक- र्णिका ॥ १९ ॥ तन्मध्ये गजमारूढश्चमूषो वृऽथवा नृपः । अन्तरे द्रोणिकायां तु रथद्विरदवाजिनः ॥ २० ॥ त्रयत्र्यश्च सर्वत्र त्रयात्रिंशत्पदातयः। पञ्चव्यूहः स विनेयः पद्माकारकृतो यदा ॥ २१ ॥ रथं गजं हयं पतिं मालाकारेण विन्यसेत् । पुनः पुनः श्रेणिबन्धान्मालाव्यूहः स उच्यते ।। २२ ॥ चतुर्दिक्षु रथौ दो दो तत्पृष्ठे द्विरदा दश । चतुर्विंशतिरबाध त्रिंशत् खड्गधरास्तथा ॥ २३ ॥ शरचापः धराचैव दश वा वेष्टधारिणः। तेषां पूछे कुन्तधरा यन्त्रधरास्तथैव च ।। २४ ।। वेद्याकाराः पूरणीया गजैरधैः पदातिभिः । अग्रे त्रुः स विज्ञेयो यः पुष्करणंति वै ।२५। सर्वाकारं रथेनापैः पूरयेसैनि नैरथ। सऍव्युष्टः स विीप ४४
