ज्योतिर्निबन्धः । १५९
अथ दतृनैिर्नभः । पिता पितामहो भ्राता पितृव्यो गोत्रजो गुरुः । मातामहो मातुलो वा क न्यादा बान्धवाः क्रमात् ॥ । १॥। याज्ञवल्क्यः --पिता पितामहो भ्राता स्वकुलो जननी तथा । कन्यामदः पूर्वनाशे प्रकृतिस्थः परः परः ॥ २ ॥ यदाऽत्र नैव कश्चित्स्यात्कन्या राजानमाव्रजेत् । पित्राद्यभावे कर्तव्यः कन्यायाश्च स्वयं- वरः ।। ३ । वलादुदुहिता कन्या देयाऽन्यस्मै वराय च । सुसमस्तगुणा कन्या कस्मै देयेति संशयः ॥ ४ ॥। तदा स्वयंवरं कुर्यादपणे सपणं तु वा ! महादोषे सुविज्ञाते पूर्वं सप्तपदीविधेः । मरणादौ समुत्पन्ने देयाऽन्यस्मै न दोषभाक् । ॥ ॥ ५॥ अपत्नीचैस्तु धर्मार्थं कौशी ईमी च राजती । तामी विप्रादिभिभायी धार्या हैमीऽथवाऽखिलैः ।। ६ ।। इति दातृनिर्णयः । अथ येषकन्यकाज्ञानम् । जातकोत्तमे-इलात्मजः सूर्यसुतो दिनेशो भद्रा तिथिर्दारुणमग्निधिण्यम् । सार्प च योगे भवतीह कन्या विपाङ्गना सा परिवर्जनीया ॥ । १ ॥ ययनः -- भद्रा तिथिर्यदाऽश्लेषा शतभि[ प ] छ छत्तिका तथा । मन्दाररविचारेषु विप कन्या प्रजायते ।। २ । द्वादशी वारुणं सूर्यो विशाखा सप्तमी कुजः । मन्दा श्लेषा द्वितीया च विषकन्या मसूयते । ३ । कैंटे क्यप्रकाशे-रिपुक्षेत्रस्थितौ वै तु लग्ने यत्र शुभग्रहौ । कूर्चैकस्तदा जाता भवेत्स्त्री चिपकन्यका ॥ ४ ॥ योग तके-लग्ने सरौ रवेः पुत्रो धर्मस्थो धरणीसुतः। अस्मिभ्योगे तु जाना स्त्री सा भवेद्विपकन्यका ।। ५ ।। इति चिपकन्याज्ञानम् । अथ मूलजादीनां फलम् ।। गर्गः-मूलजा श्वशुरं हन्ति साढूजा च तदङ्गनाम् । ज्येष्ठाजा तु पतिष्यष्ठं देवरं तु दिंदैवजा ।। १ ॥ छुट्नारदः-कन्यका देवरं हन्ति विशाखयां समुद्भवा। पैत्रगण्डोद्चा कन्या घशुरीति केचन ।। २ ॥ न हन्ति देवरं कन्या तुला मिश्रद्विदैवजा । तदन्त्यपादजो त्याज्या दुष्ट यूधिकपुच्छज्ञा ॥ ३ । कश्यप पटले. पल्यग्नजामग्रजं वा ह्यन्ति ज्येष्ठओजः पुमान् | तथा भायस्वसारं च