१२६ आंशिवराजविनिर्मिते स्मिन्व्रती वेदार्थविद्भवेत् ॥ १०७ ॥ दशमायोदये याताः शुक्रभानुयुधाः। क्रमात् | चन्द्रे शुभांशगे शुद्धे रन्ने विद्यार्थवान्वदुः ॥ १०८ ॥, बुधार्किशुक्र कमयलग्नगाः क्रमशो यदि । जीवशुक्रबुधाः केन्द्रं बलिनोऽॐ दुवेदपाः ॥१०९॥ उपनीतस्तदा शिष्यो दीर्घायुर्यज्ञकृद्भवेत् । एकोदरमसूतानामेकस्मिन्मण्डपेऽहनि । एकलग्नेऽपि भिनाशे प्रतं महति संकटे ॥ ११० व} वसन्वसमये दद्यादब्दे गभ ष्टमेऽष्टमे । मेखलां जन्ममासेऽपि जन्मभे च तिथौ तथा ॥१११॥ विधिनाऽन्यार्य सामीप्यनयनं तूपनायनम् । एतत्प्रधानं सावित्रीवाचनं चाऽन्यदङ्गकम् ।११२lk मुहूर्तसमये प्रैषः स्वसूत्रोक्तो विधीयते । पुनरंशे शुभे छूयाद्वायत्रीं सति संभवे ॥ ११३ । भाष्यकारः स्मृतेर्वाक्यान्मुख्यत्वं गुरुदर्शने । उक्तं बस्मान्मुहूर्ताऽस्य युक्त एव न संशयः ॥ ११४ ॥ इत्युपनयनम्। अथोपकरणम् । प्रयोगशरिजाते--अध्यायानामुपाकर्म श्रावण्यां श्रवणेन तु । तेन्मासें हस्तयु तायां पञ्चस्यां वा तदिष्यते ॥ १ ! अदृष्टयषधयस्तस्मिन्मासे तु न भवन्ति चेत् । तदा भाद्रपदे मासि श्रवणेन तु कारयेत् ॥ २ ॥ इदमत्र गृहम् अथातोऽध्यायोपाकरणमोषधीनां प्रादुर्भावे श्रवणेन श्रावणस्य पश्चस्य हस्तेन वेति । अस्यार्थः --अध्ययनमध्यायस्तस्योपाकरणं मारम्भो येन कर्मणा तद ध्यायोपाकरणम् । अतश्शब्दो हेत्वर्थः । यस्माद्भद्यन्नो मित्पोऽतोऽध्यायोपा फरणं ब्रूम इति । तस्य फाटमह औपधीनामिति । श्रवणमासस्य श्रव- णेन कर्तव्यम् । ओषधीनां प्रादुर्भाव इति वचनं यदा श्रवणे प्रादुर्भावो न स्यात् तदा भाद्रपदे श्रवणेन कर्तव्यमित्येवमर्थम् । धृष्टद्युपकर्षे कर्मोपकर्षांश धैव नास्ति । यदा भाद्रपदादुत्कर्षो भवति तदाऽपि कर्मोत्कर्पशङ्ग नैव कार्या । तद्दर्पिकमित्याचक्षत इतिवक्ष्यमाणसमाख्याबलान् । वर्षासुः क्रियत इति वार्षि कम् । श्रवणभाद्रपदौ हि मासौ वर्षर्तुः । श्रवणे प्रादुर्भावाभावे कर्माकरणश डूयनेनैव निरस्ता। श्रवणेनेति श्रवणेन युक्ते काल इत्यर्थः । ‘नक्षत्रेण युक्तः कालःइत्यनेनाण् । ‘लुचविशेषेइति तस्य लुप् । ‘नक्षत्रे च कुपि' इति सप्त यथै तृतीया । नक्षत्रशब्देषु सर्वत्रैवं योज्यम् । पक्षस्यामित्यत्रापि श्रवणस्पेति ‘वध्यते " मध्यगतस्य विशेषाभावामयनमयत्वाच । श्रवणस्य मासस्य १ स. तमात्संपदद्युथ् ।
पृष्ठम्:ज्योतिर्निबन्धः.pdf/१४५
दिखावट