पृष्ठम्:चम्पूभारतम्.pdf/९

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
चम्पूभारते ।

शालीनतामविगणय्य सखीसमाजे
पश्चात्कृतस्य कमितु प्रणयप्रकोपात्
मुग्धा समीक्ष्य मुकुरायितरत्नभित्तौ
छाया क्षणानुतपन शमयन्ति यस्याम् ॥ ९॥
चित्र दिदर्शयिषुणा जनितस्य यस्या
मध्य विनैव विधिना महिलाजनस्य ।
अङ्ग नितम्बज्जघनादि यतो यतोऽध
स्तुङ्ग कुचावुपरि याति ततोऽनुकूलम् ॥ १० ॥
पङ्केरुहाणि पैरिखमवतीर्य यस्या
प्राकारभितिमभित परिवेष्टयन्ति ।


 शालीनतामिति । यस्या मुग्धा नवोढा प्रणयेन प्रेम्णा य प्रकोपस्तस्मा त्सखीना समाजे सभायाम् । तत्समक्षमिति कोपस्य दु सहयोति । शालीनताम चाटुर्थम् । लघुचितमार्दवमिति यावत् । स्यादधृष्टे तु शालीन ’ इत्यमर । अविगणय्य अनादृत्य पश्चात्कृतस्य पराङ्भुखीकृतस्य, न तु यतस्य । इत्यनेन त्यक्त्वागमनासहतया प्रेमातिशयो ध्वन्यते । कामितु प्रियस्य च्छाया प्रतिबिम्ब मुकुरो दर्पण तविवाचरन्या मुकुरायितायाम्। तद्विप्राहिण्यामिति यावत् । रत्नमय्या भित्तौ कुख्ये समीक्ष्य क्षणमनुतपन पश्चात्ताप शमयन्ति वारयन्ति । तत्राभिमुख्येन दृश्यमानत्वादिति भाव । अत्र प्रतिबिम्बदर्शनस्य पश्चात्तापवा रणहेतुत्वात्पदार्थहेतुक काव्यलिङ्गम् । एव पथात्तापस्य विषादाख्यसचारिभावस्य विद्युतिवर्णनाद्भावशान्तिरलकार । तयोश्चङ्गाङ्गिभावेन सकर । तेन च नवो ढाना पत्यु पराङ्खत्वमात्रासहत्वप्रतीतेरळकारेण वस्तुध्वनि ॥ ९ ॥

 चिभमिति । चित्रसाश्चर्यं दर्शयितुमिच्छुना दिदर्शयिषुण । प्यन्तादृशे सन्नन्ताङ्प्रत्यय । अत एव विधिना विधात्रा मध्य विनैव जनितस्य यस्यमा महिलाजनस्य स्त्रीलोम्नस्य नितम्ब कटिपश्चाद्भाग , जघन तत्पुरों भाग , तवादी यस्य तथोक्षम् पश्चन्नितम्ब स्त्रीकट्या क्लीबे तु जघन पुर' इत्यमर । अङ्गमधो यतो यतो यत्र यत्र याति गच्छति, ततस्तत्र तत्र पर्धेची कुचावादी यस्य तथोक्त तुजमन्नमूर्वकायोऽनुकूलमध कायानुगुण याति । बिभिवृदिति भाव । अत्र विधेराश्चर्यदिदर्शयिषया मध्य विना कृतस्त्रीजनन हेतुत्वात्पञ्चकंतुक काव्यलिंङ्गम् । तदनुप्राणिता चेय त्रीणा मध्य विना जनना सवलेऽपि तत्सबग्घोविरूपातिशयोकि । तयोरङ्गाङ्गिभावेन सकर । वेन व तसः लेखसौन्दर्यप्रतीतेरुळकारेण वस्फुध्वनि ॥ १० /

 जेरुहाणीति । स्या' पढेरुहाणि कमळनि । परिखादैौ तानि कर्तुणिः ।


१‘‘भरिवाम्’ ति पाठ