पृष्ठम्:चम्पूभारतम्.pdf/७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
चम्पूभारते ।

यत्राङ्गनावनाभवतीशह्य
चन्द्राश्मसौधगलित सलिलाप्रवाह ।
वृन्दारकेन्द्रनगरीबृहदुत्सवाय
मन्दाकिनीति लभते महतीमभिख्याम् ॥ ५ ॥

दीप्रैरगारमणिभिर्दिवसायमाना
निश्चिन्वते मनसि यत्र निशा युवान ।
कार्तान्तिकैरखिलकालनिवेदनाय
घण्टामणेरैमिहितस्य घनारवेण ॥ ६॥


सबन्धिन्या दिनसततेर्दिवससमूहस्य दीर्घभावो दीर्घत्व चिह्न लिङ्ग भवति । अत्र निदाघदिनदै”स्य नैसर्गिस्य सूर्याश्वफालवेषहेतुत्वोतेर्हतूत्रप्रेक्षा व्यञ्जकाप्रयो गाङ्गम्या । तथा तादृशदिनदैर्येण रव्यश्वविश्रमानुमानादनुमानालकारश्च । तयो रेवाचकानुप्रवेशसकर ॥ ४ ॥

 यत्रेति । यत्र नगर्यामङ्गनाना वदनेनैव यामवतीशेन चन्द्रेण हृष्यश्च स्रवश्चन्द्राश्मना चन्द्रकान्ताना सौधेभ्यो राजहेभ्यो गलित सलिलप्रवाह । वृन्दारकेन्द्रनगर्या खर्गस्य । तत्रत्यजनस्येति यावत् । बृहत उत्सवाय सलिल क्रीडादिरूपायैति तादर्थे चतुर्थी । मन्दाकिनीत्याकाशगङ्गति महती श्लाघ्याम भिख्या नाम लभते । ‘अभिख्या नामशोभयो ' इति विश्व । अत्र मन्दा किन्या मन्दाकिनीत्व निषिध्य तादृशसलिलप्रवाहारोषत्वादपह्नव । स च वदन- यामवतीशेति रूपकानुप्राणित इति तयोरङ्गाङ्गिभावेन सकर ॥ ५ ॥

 दीयैरिति । यत्र नगर्या युवानस्तरुण्यस्तरुणाश्च । । पुमान्त्रिया' इत्येक शेष । बालाना वृद्धाना च रात्रौ प्रयोजनाभावाद्युवान इत्युक्तम् । दीनैर्विराज मानैर्गारमणिभिर्मुखचितरत्नप्रभाभिर्दिवस इवाचरन्ती दिवसायसानाम् । निस्त मस्कामिति यावत् । निशा रात्रिम् । कृतान्त ज्योतिषसिद्धान्तप्रतिपादकग्रन्थ विदुरिति कार्तान्तिकैज्र्योति शास्त्रविद्धि । ‘तद्वेदइत्यधिकारे वेदित्रर्थे उक्था दित्वाद्वक् । ‘स्युमौहूर्तिकमौहूर्तज्ञानिकार्तान्तिका अपि’ इत्यमर । अखिलस्या होरनुरूपस्य कालस्य नेिवेदनाय विज्ञापनायाभिहितम्य प्रमाणीकृतस्य घण्टा लग्न फास्ययश्रस्य धनेन दीर्येण आरवेण ध्वनिना निश्चिन्वते ।इदानी रात्रिरिति विशिष्य जानन्तीत्यर्थे । रात्रावेव घण्टानिनादादीना महत्त्वेन श्रूयमाणत्वादिति भाव । अत्र ग्रहमणीना दिवसकरणासबन्धेऽपि तत्सबन्धोक्तरतिशयोति । तदनुप्राषितशय घण्टारवेण रात्र्यनुमानादसैंमानाळकार इति तयोरङ्गाङ्गिभा- वेन संकर । यत्तु ‘अपि इतस्य’ इति पाठ मत्वा ‘ताडितस्य’ इति व्याख्याय यासच्तुष्टययोतनाय घण्टामणौ ताडिते सति इदानीरात्रिरिति निश्चिन्वते इति


१ ’अभिहस्य‘ अपि हस्यइति च पाठ