सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:अमरकोषः (अमरविवेकव्याख्यासहितः).pdf/२२१

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

८] द्वितीय काण्डम्. वा पुंसि शल्यं शङ्कुर्ना सर्वला तोमरोऽस्त्रियाम् || प्रासस्तु कुन्तः कोणस्तु स्त्रियः पाल्यश्रिकोटयः ॥ ९३ ॥ सर्वाभिसारः सर्वोषः सर्वसन्नहनार्थकः ।। २०३ लोहाभिसारोऽत्रभृतां राज्ञां नीराजनांविधिः ॥ १४ ॥ यत्सेनयाभिगमनमरौ तदभिषेणनम् ॥ यात्रा व्रज्याऽभिनिर्याणं प्रस्थानं गमनं गमः ॥ ९५ ॥ स्यादासारः प्रसरणं प्रचक्रं चलितार्थकम् || अहितान्प्रत्यभीतस्य रणे यानमभिक्रमः ।। ९६ ।। 92-06 44 ख्यातस्य । शलति शल्पम् । “शल गतौ” । यच्छाश्वतः । सङ्ख्याकीलकयोः शङ्कुः शहुः प्रहरणान्तर इति । ना पुमान् । सर्वला “ शर्बला । शार्दूलशर्वलाशला- दुरिति शभेदात् । " तोमर: "द्वे गुरगूंज इति प्रसिद्धस्य मन्थदण्डाकारशस्त्रभेद - स्थ । तौर्गन्ता म्रियतेऽनेन तोमरः । शल्यादिचतुष्कमपि तोमरस्येत्येके । तत्र सर्वला स्त्री । " प्रासः कुन्तः "द्वे माला इति ख्यातस्य । " कोणः पालिः “पाली "अश्रि: "अश्री: " कोटि: "कोटी" चत्वारि खङ्गादिप्रान्तमागस्य "टॉक इति ख्यातस्य । तत्र पाल्यादयः स्त्रियाम् " ।। ९३ || सर्वामिसारः सर्वौषः सर्व- समहनं त्रीणि चतुरङ्गसैन्यसभइनस्य “जमाव इति ख्यातस्य । सर्वसग्रहन- मर्यो यस्य " । सर्वेषामभिसरणं सर्वाभिसारः । अस्त्रभृतां राज्ञां महानवम्यां दशम्यिां वा नीराजनासमये शस्त्रादिसमर्पणलक्षणः यो विधिः स लोहाभि- सार इत्युच्यते एकम् । लोहं शस्त्रं अभिसार्यते प्रस्याप्यतेऽत्र लोहाभिसारः । लोहामिहारोऽपि । लोहस्य शत्रस्यामितो हरणम् । “लोहाभिहार इत्युक्तो विधिनराजनोचरः" इत्यमरमाला | नीराजनो विधिरिति पाठे निःशेषेण राजनमत्रेति बहुव्रीहिर्बोध्यः ॥ ९३ || अरौ शत्रुसमीपे यत्सेनया सहामिगमनं तदमिषेजनं स्यात् एकम् । यात्रा व्रज्या अभिनिर्याणं प्रस्थानं गमनं गमः पई प्रयाजस्य ।। ९५ ॥ आसारः असरणं "प्रसरणीत्यपि पाठः । प्रसरणि- रित्यपि " द्वे सैन्यस्य सर्वतो व्याप्तेः । प्रचक्रं चलितं द्वे मस्तिसैन्यस्य । "प्रचक्रं चलितं त्रिषु" इत्यमरमाला । रणे अहितान्त्रति भयरहितस्स रख गङ्गमनं सोऽभिक्रम इत्येकम् । “अतिक्रम इत्यपि " ॥ ९६ ॥ वैतालिकाः Digitized by Google