न च हीत्रीत्यत्र वाक्यप्रक्रमभङ्गः । पदकदण्बकस्यैव तत्वाङ्गीकारात् । अत एवात्र चकारेषामभिर्यथेयम्। क्कचित्पदकदम्बकत्मकं क्वचित्क्रिया कारकान्वितेति वाक्यम् । इत्यपि तत्प्रक्रमभङ्गो न । विषमसमेषु तथैवोपनिबन्धात् । नापि विशेषणप्नक्रमभङ्ग । सर्ववाक्येबु विशेषणोपादानाध्दोत्रीत्यपि विशेषणमेव । विशेषणादेव विशेष्यावगातिरिति वामनसूत्रणात् ‘निधानगर्भामिव सागराम्बराम्' इतिवत् । कि चैतदूषणामावार्थमेवोत्तरक्ये द्विशब्दोपाद नम् । अन्यमा कर्तृक्रियाभ्यामेव द्वित्वावगतेस्तस्यायकरत्वेनेव न्यात् । अथ वाचि क्कचित्रुतृविशेषणं क्वचिस्कर्मविशेषणम् । पूर्वत्र कर्मवेशेषणे व प्रति भेदाभावात् । अविधिहुतं न प्राप्नोतीत्येतदुर्थपर्यलान त्तथैव पूर्व व्याख्यातम् । किं च शङ्कितं यदर्थपौनरुक्त्यं व्याख्यानावप्तरे तदवि शङ्कनीयं न भवते षष्ठवाक्ये कर्ते
धानाद्वक्षणाद्रणादपि । स 'पै । पितन्स्तासां केवल अन्ममहेतवः " इतैि । प्राणिनः प्राणवन्त इत्यनेन निखिळ तितपूररत्वन प्रादिमात्रजीबनदातृत्वं गम्यते । प्रत्यक्षाभिः प्रपग्न इत्वनेनीयगुकीयदर्शनाशज्ञः शकून्तलास्मरणं जातमिति घ त्यते । ईश इति सर्वैश्वर्यसंपन्नो राजा सूच्यते । अष्टभिलनुभिः प्रपन्न इत्यनेन दिक्पालाशप्रभवत्वसूच्यते । “ अन्नानां लोकपालानां वपुर्धत्ते नराधिपः " इति वचनात् । अत्यार्थम्य वाच्यत्वड्भवात्र क्ष्लेषः। न पि शय्दधक्त्तिमूल उपगालंकारध्वनिः संबधान्तरे संभवति सादृश्यमूलकत्वकल्पनानगेक्षणाम् । कों तु सुनकमवंधाच्छदशतिमूलो वस्तुध्वनिः । अत एवेक्त्तिमलंकारर्स्वस्वे -" यत्र सूचना तथापरोऽस्ति तत्र शब्दशक्तिमूलो वस्तुधानिंद्याद्यः " इति । अन्येऽथि नायकगुणा बुद्धिमतोह्यः । तदुकम्" अर्थतः शत्र्दतो वापि मनाकूवार्थसूवनम् " इति । तथा नायिकाविषयत्वेनपि किंचिधोत्यते । तथा हि । स्त्रष्टुः धृष्टिरेत्यनेन विश्वामित्रस्यास्यता व्यज्यते "अन्यभिंद्रं करिष्यामि " इत्यादिना तस्यापि स्त्रत्रृत्वत् । किंच आद्या नूष्टिरित्यनेननिखिलकामिनीजनापेक्षया रूपलावणाद्यदिशयो व्यज्यते । तथा मेघदूने - " युवतिविषये सृष्टिराघेव धातुः " इति । विधिहुतं हावैर्वहति इत्यत्र हुतं हविर्वहति इत्यनेन दुष्यन्तनिर्हितगर्भधारणं विविपदेन गान्धर्वविवाहस्य शास्त्रीयवं व्यज्यते । होत्रीति यज्ञपनत्वं तेन सौशील्यमावदिकं यथौचिं योज्यम् । ये द्वे कालं विधत्त इत्यनेनानसूयाप्रियंवदे राज्ञः शकुन्तलसंगमस्त्र काकं कृतवत्यविति घोवते । अन्येऽपि नायिकागुण ऊयाः । इयं वाश्रुपा नान्दी । तदुक्कुं भरतेन “ नान्दो द्विविधा क्रियारूपा वाग्रूपा च " इति । अथा एकविधा सा नव्याभे काचिदर्चना नंदिनः तस्या नान्दीति संज्ञा । तदुक्तं भरतेन-- " नन्दो वृषः कोऽपि महेश्वरस्य रंगममादौ
