यमुदीरयेत् । न स लब्धास्दं किंचित्कुत्रचित्प्रतितिस्ग्ठति ॥ " इत्युक्तनयेन ‘न्यक्कारो ह्ययमेव ' इतिवदनुबाधविधेयब्चत्ययो नाशङ्कनीयः । अत्र वायोर्मनये गुरुनये च स्पार्शनप्रत्यक्षवाःप्रत्यक्षाभिरिभ्युक्तिः । अनेन विशेषणेन तासां सकलजमप्रतीतत्वं व्यज्यते । सकलवाक्यस्थतत्ताद्विशेषणोपादानेनैकैकापि सा ताद्वक्फळद । तधुक्त्तस्येशस्य किं पुनर्वक्तव्यमिति भावः । अत्र या स्रष्टरित्युक्तक्रमेणैव संख्याप्राप्तौ यदष्टाभिरीति वचनं तसूच्येऽर्थ उपयोगीति नार्यथुनरुक्तम् । या सृष्टिरित्यादौ यच्छदरथ वचनाभक्तिप्रक्रमभङ्गो न शङ्कनोयः ‘गुणानां च परार्थत्वात् "’ अप्तंबन्धः समत्वात्स्यात् ’ इ नयेन तेषां परार्थत्वात्परस्परमसंबन्धान्यश्चन्वात् । अनकाघे च न तत्तद्दोषावकाश इति स्थितं तत्रैव । अत्र पृथिव्यादिक्रमेणाकाशादिकमैण वा वक्त्तव्ये यो व्यस्तमाविन्यासः स कथमात चेत् उच्यते । अत्र प्रथमपृष्टवाञ्जलस्य प्रथमत उपा-
पादानमित्यवगंतव्यम् । अनेनाकाशमयी तनुरुत्ता । यामाहुः सर्वभूतपछतेिरेंतेि ॥ प्रकृतिमाहुरैित्यर्थः प्रकृतेः कर्मत्वेऽपि निपतिनेतिशब्देनामिहितत्वान्न द्वितीया निडाधुपसंख्यानस्थोपलक्ष्णत्वात् । यथाह वामनः "निषामेनाप्यभिहिते कर्भाणे न कर्मविभक्तिः परिगणनस्य प्रथित्वात्' इति । सर्वंभूतानां समतुपर्णानां सर्वेषां चराचराणामिति यावत् । “ भूतं न्याय्ये समे प्राप्ते पद सीतयोरपि “ इति नानार्थरत्नमाला । प्रकृतिः कारणं कदाचिदुप दानं कदाचन्निमित्तम् । यदूपि । किंचिदुपादानने किचिदु विचिन्निमित्तं कभयविदुषादानं कस्यचिन्निभेित्तं बा । पृथिवी परिवानां साक्षादुपादानमष्याण्यादीनामुष्टंभकत्वेन कारणम् । आहुः शानविद इति शेषः । बद्ध । भूनशब्देन प्राणिनां काय उपलक्ष्यते । प्रकृतिः प्रधानं तप्रधानत्वात्तव्यपदेशः । प्रकृतिः पंचभूतेषु प्रधाने मूलकरणे " इति यादवः । अनेन पृथिवीमयी तनुरुत । यया प्राणिनः प्रणवन्तः इति । प्रचिनो जन्सवः प्रणवन्सः उत्कष्टजीवनवन्तः । “ भूमनिंदाप्रशंसा ’ इत्यादिषु मतुवदेरतिशयार्थकत्वम् । “ जीव प्राणधारणे " इचुकत्वात् । अनेन वायुरूपा तनुरुक्त्ता । ‘स्पर्शनः प्राणः समारो मारुतो जगत् ” इति शब्दार्णवः । तस्य वायोरेव प्राणापानादिव्यापारेण शरीरघारकरवात् । ताभिः प्रत्यक्षाभिरष्टाभिस्तनुभिः प्रपन्न ईशोऽवत्विति योजना । ताभिरिति या यथापूर्वं यच्छब्देन निर्दिष्टास्तास्तास्तथा तच्छदेन परामृश्यन्ते । प्रत्यक्षाभिीति प्रत्यक्षविषयोरिति यावत् । प्रत्यक्षस्यं पृथिव्यप्तेजस्सूर्याचंद्रमख चाक्षुषस्येन बायोः स्पार्शनेद्रियप्रात्यत्वेन । आकाशस्य च नीलं नमः शस्त्री दयाममिते केषाञ्चिच्चाक्षुषलेन यजमानरूपस्यात्मनो भानखप्रत्यक्षविषयत्वैन खप्रकाशत्वेन चाष्टमूर्तयः प्रत्यक्षा इति निर्दिष्टाः । ईशः अजिमाचैश्वर्यसंपन्नः । "इश ऐश्वर्ये ” इति धातुः । प्रपनः प्रकर्षेण
