दाशरथीयतन्त्रम्/अध्यायः ३३
| ← अध्यायः ३२ | दाशरथीयतन्त्रम् अध्यायः ३३ [[लेखकः :|]] |
अध्यायः ३४ → |
प्. १०३ब्)
श्रीभगवानुवाच
शृणु राजन् महीपालपीतामहसुतः पुरा ।
अवश्यत्सागरेकूर्ममहांतं दिव्यवर्चसं ।। १ ।।
धन्योसीत्याहतं दृष्ट्वा नारदो भगवान्रूपी ।
नाहं धन्य इति प्राहकुर्मस्तं नारदंमुनी ।। २ ।।
इमामदाश्रया अयोधन्यास्रैलोकपावनः ।
धन्या भवत्य इत्याहूतो आपो नारदोमुनीः ।। ३ ।।
आपो वनधन्य इत्युचः पृथ्वी धन्यास्मदाश्रया ।
नारदस्ताभुवं प्राहधन्यासीति वसुंधने ।। ४ ।।
नाहंधनेभुप्राहतं ब्रह्मजनयं मुनीं ।
साधारभूतागीरयदुमेधन्यामहामते ।। ५ ।।
इत्युक्तो भूधरो प्राहयूयं धन्यतरा इति ।
धन्यानवयमीत्याहूर्नारभूधरा अपी ।। ६ ।।
प्. १०४अ)
अस्महादि जगर्कर्तादन्योदेवः पीतामहः ।
समीपं ब्रह्मणो गत्वाधन्योसीत्याहतं मुनीः ।। ७ ।।
पीतं प्रमहोपीतं प्राहनाहं धन्यं इति प्रभुः ।
सृज्यंते सकलोकावैदैनृत्यं सनातनेः ।। ८ ।।
पान्त्यंतेसंह्रीयंते च वेदाधन्यास्तातौ मुने ।
इत्युक्तो नारदोवेदानाहनत्वादंडवत् ।। ९ ।।
धन्याभवतः सर्वज्ञासृष्टीस्ठीतीलयाधियः ।
वेदाश्च नारदं प्राह्वधन्या नवयमीत्यपी ।। १० ।।
वयंहीसृष्टयज्ञार्थं भगवद्वहनांजात् ।
युयंधन्यतरायज्ञा इति नार आहतान् ।। ११ ।।
उचुस्रेवयं धन्या अस्माभीरभी संततं ।
इज्यते भगवान् साक्षादेवदेवः श्रीयःपति ।। १२ ।।
यज्ञोषोयज्ञपुरुषो हरीर्नारायणो विभु ।
सर्ववियामयः स्वामी त्रिजगत्पतिरीश्च ।। १३ ।।
स एव धन्यस्मपरतनं परामात्मा सनातनः ।
पितामहस्तुतोगत्वा सन्निधं प्ररमात्माना ।। १४ ।।
धन्यो हि कृत्य कृत्योसीहदेवं स्रीयःपतिं ।
नारदप्राहविश्वात्मादक्षिणाभीस्सहेत्यथ ।। १५ ।।
तच्छृत्वा भगद्वाक्यं नारदो ब्रह्मनंदनः ।
दक्षिणाभीस्सकथं धन्यो भगवन्नीदीरा भवे ।। १६ ।।
इत्युक्तो भगवान्स्तत्र नारदं ब्रह्मनंदनं ।
उवाच लक्ष्मी सानीध्यमूर्ति स द्वेदशनीधौ ।। १७ ।।
दक्षीणासीहेत्युक्तंमय यद्वचनं मने ।
एते वक्षंति वेदास्ते निश्चीतं मन्मुखोद्भ्वः ।। १८ ।।
एतावदुक्ता भगवान् रमयासहितो विभुः ।
भुंजहीती भूस्त्वायन्नगाशनवाहनः ।। १९ ।।
वेदा अपी ब्रह्म अपीसुचुस्तमुचस्तत्वं स निवीश्चीतं ।। २० ।।
समाहीतमनाभूत्वा शृणुस्व ब्रह्मनंदन ।
वयं लोकहीतार्थाय सृष्टा भगवते मुने ।। २१ ।।
अस्माभीरुच्यते यद्यतत्सर्वं द्विजातिभीः ।
अवश्यमपीकर्तव्यंमसीदाज्ञावलियसी ।। २२ ।।
अस्मदाज्ञां समुद्ययस्तीष्टति महीतले सोवश्यं
वलीयसेनरकौद्येषु मज्जत्याचंद्रतारकं ।। २३ ।।
अध्येतव्याः सादादेव्याषडंगपदक्रमाकर्तव्या ।
सकलायागासंपूर्णवरदक्षीणारहीतोपीच ।। २४ ।।
नीत्यंनैमीतिकं काम्यकर्मकमहं प्रत्यहं ।
दक्षीणायुक्तमेव कर्यंमते ***** ।। २५ ।।
प्. १०४ब्)
आचरेद्विहीनित्यंनिसीद्धं परीवर्जयेत् ।
दक्षीणाभीसहेत्युक्तं वचो यत्परमात्मना ।। २६ ।।
दक्षीरहितं सर्वं कर्मस्त्या द्वैदीकं वृथा ।
स्वल्पदक्षीणयागोपीदक्षीरहितोपीच ।। २७ ।।
यातमादुरवदोदृणःमीहामुत्रापी संततं ।
यज्ञेश्वरो यज्ञो भोक्ता साक्षाद्यज्ञपुमान् विभुः ।। २८ ।।
इज्यते इज्यते सकलैयज्ञेर्वेदसंसूयते सदा ।
सकुटोस्थे च लोचव्यक्तः परमात्मा श्रीयपतिः ।। २९ ।।
सर्वदेवमयसर्वयज्ञारूपी परामामान् ।
यष्टव्यमहायागैसंपूर्ण वरदक्षीणैः ।। ३० ।।
संपूर्णादीयते येन महादानेषु दक्षीणा ।
अवशशहितरूप एव लभते गतिं ।। ३१ ।।
दानहीनं नृणां जन्मनरकल्केशभाजनं ।
दरीद्रेणापीदेयस्यानीत्यं शाकादीने मुने ।। ३२ ।।
भीक्षीत्वायी प्रदातव्यं दरीद्रेणापि संततं ।
विशेशतः कलौ प्राप्तो नारकोदा नमोवही ।। ३३ ।।
यज्ञेषु जययज्ञोसौ महायाग उदारितः ।
जपहोमादीकं कर्मकृत्वा प्रत्यहमादरात् ।। ३४ ।।
आचार्यचरणंभोजेदेययत्किंचिदप्यथ ।
संकपमासीमासे वा दातव्यं भूतिमीच्छसी ।। ३५ ।।
चतुर्वर्गप्रदाविद्या महाविद्या इति स्मृताः ।
जपहोमादिकं तासां कृयते यै सदक्षीणं ।। ३६ ।।
तज्जन्मसफलं ज्ञेयं न एव सुखभागीनः ।
तत्रापीश्रीमदष्टार्णोमहं नरः ।। ३७ ।।
तदात्मैव परंब्रह्ममयोनारायणः पुमान् ।
तस्यैव रश्मयः सर्वसृजंवीद्यांतियांति च ।। ३८ ।।
सर्वविद्यामयः सर्वन्यासरूपश्रीयःपतिः ।
श्रीमदष्टार्णविद्यात्माहरीर्नायणो विभुः ।। ३९ ।।
पुरश्चर्यादिभीर्यागैः सयष्टव्यो जगत्पतिः ।
श्रीमदर्णवीद्यायाजपोहामादिकं शुभं ।। ४० ।।
अस्वमेधायादियागेभ्योप्यधीकं फलमश्रूते ।
नास्वमेधसद्वस्त्रैर्वानरहादानकोटिभिः ।। ३४ ।।
न तीर्थयात्राकोद्यापुरश्चरणकर्मभीः लक्ष्मीनारायणोयोगे ।
चूणावरदक्षीणां कृतं तेन न संदेहः पश्यपीरमापतिं ।। ४४ ।।
दृष्टेनास्यणे साक्षादिंदिरारमणेविभौ ।
ब्रह्मरूद्रादिभीर्देवैरप्यसौ पूज्यते पुने ।। ४५ ।।
प्. १०५अ)
पौरश्चरणीकं कर्म कृत्वा संपूर्णदक्षीणां ।
अदत्वाचार्य पादाब्देनसीद्धीं महतिंजेत् ।। ४६ ।।
स्त्वार्जितं सकलं द्रव्यमेकस्मीन्यीवसरे ।
सर्वस्वमीति तत्मोक्षं तदुक्ता पूर्णदक्षीणा ।। ४७ ।।
पत्न्यादिकमपीपुत्राणामपीभूषणं ।
वस्त्रादिकं च सकलं सर्वस्वं तत्समीरीतं ।। ४८ ।।
उत्तमां दक्षीणामिजामाहूर्ब्रह्मैक्यसीद्धिदां ।
अथवर्षाषनमीनद्रव्यं चोत्तमदक्षिणां ।। ४९ ।।
श्रीमदष्टार्णवरदजयायुतं वा पीतथा सर्वस्वदक्षीणं ।
अष्टाक्षरीपुरश्च्र्यासदृशं न महामते ।। ६४ ।।
वेदा अपी च वेदांता धर्मशास्त्रणी संततं ।
पुराणजातं सकलं कल्पसूत्रादिकं च यत् ।। ६५ ।।
श्रीमदष्टार्णमंत्रस्य भाष्यं वृद्धि महामने ।
भगवदृशीसहिता समस्तन्यासंयूता ।। ६६ ।।
श्रीमदष्टाक्षरीविद्या सांगदक्षीषायाचिता ।
यस्य सीद्धिर्थितितं वृद्धितितं वृद्धी ब्रह्मरूपीणमच्यूतं ।। ६७ ।।
तस्मादवश्यं कर्तव्यो यत्नः सीध्यर्थमादरात् ।
श्रीमदष्टार्णविद्यायां सीद्धायां दिवीवा भुवी ।। ६८ ।।
रसातले वानासाध्यं विद्यते ब्रह्मनंदन ।
अणीमादिगुणैस्वर्यसंपूर्णख्यातिरक्षया ।। ६९ ।।
अचंचलं महभाग्यमजरामरतारपी च ।
अष्टांगसहितोयागोजातिजातिश्मरमणप्यथा ।। ७० ।।
एकेन जन्मनैवास्यसंशीति न संशयः ।
आचार्यचरद्वंद्वस्सलसीद्धिदा एतदेवीजानीहीपरब्रह्मैकसीद्धीदं ।। ७३ ।।
अष्टाक्षरीविद्या दुर्लभं निदानमीति कथ्यते ।
ब्रह्मदर्शशंसीद्धि हेतुभूतमुदिरयेत् ।। ७४ ।।
श्रीमष्ठार्णविद्याया जपहोमादिकं शूभं ।
धर्मार्थमोक्षधर्माणां निदानममीतिकथते ।। ७५ ।।
नारायणाभीधं ब्रह्मयहस्मादिभीर्दीने ।
कथ्यते श्रूयनित्यम्यर्च्यते ध्यायए तथा ।। ७६ ।।
नारयणे मयो विज्ञानविधिरूच्यत सक्यते ।
साधकैप्राप्नुमक्षरमनोजयेत् ।। ७७ ।।
भूयो भूयो वक्षामीप्राप्तेशु शुभवर्तशु ।
श्रीमदष्टाक्षश्रीद्धीयत्नकर्तव्य आदरात् ।। ७८ ।।
भूयो भूयो भूयोपी वक्ष्यामी ब्रह्मनंदन ।
आचार्यवदनांभोजात्संप्राप्याष्टाक्षरं मनुं ।। ७९ ।।
प्. १०५ब्)
पुरश्चरणासंसीद्धिं कृत्वाद्ब्रह्मयोभयेवेत् ।
नारायणमुनेर्जन्मदिवसेक्षयसंज्ञीते ।। ८० ।।
श्रीमदष्टार्णसंसीध्यैयत्नः कर्तव्य आदरात् ।
अष्टाक्षरस्यसंसीद्धिर्महादानमहतपः ।। ।।
महान् धर्मोमहद्रानीमेतस्दधीकं नही ।
इति श्रीमदनुदरब्रह्मरहस्ये दाशरथीये तंत्रे वेदार्थसंग्रहेत्रयस्त्रीशायः ।।